Во европски кругови сè погласно се дискутира за нов модел на постепена интеграција во Европската унија кој би им овозможил на земји-кандидати — меѓу кои и Македонија — да станат членки без право на глас во институциите. Клучниот аспект на овој пристап: Бугарија не би можела да примени вето, бидејќи постапката би се спроведувала надвор од традиционалниот механизам на консензус.

Идејата не е нова — таа беше создадена уште во 2018 година и ставена на хартија во 2021. Покрај Македонија, истиот модел би се применил и за Украина, Црна Гора и Албанија. Во пракса, тоа би значело дека земјите ќе учествуваат во работата на европските институции — Европскиот совет и Брисел — но без право на глас и без европски комесар.

Премиерот Мицкоски го потврди постоењето на таквиот сценарио, но нагласи дека и понатаму останува на сила третиот услов — уставни измени — кои ги прифатила претходната влада. Под брисловскиот рамковен договор, Македонија е задолжена да ги спроведе уставните промени за да напредува на патот кон ЕУ.

Опозицискиот лидер Венко Филипче го критикуваше начинот на кој владата ги рамки барањата на ЕУ. „Повеќе од 70 отсто граѓани на Македонија се за влез во ЕУ”, рече тој, отфрлајќи ја карактеризацијата на европските барања како „булинг”. Тој смета дека дебатата е неопходна, но дека земјата треба да ги исполни условите, а не да бара заобиколувања.

Дали постепеното членство без право на глас е реална опција или само привремена формула која го одложува решавањето на суштинските спорови останува отворено прашање. Аналитичарите укажуваат дека без полно членство, Македонија би останала во политичка сива зона — во ЕУ, но без рамноправно место на масата.