Европската Унија започна нова ера во граничното управување со воведувањето на дигиталниот систем EES (Entry/Exit System), кој целосно ги заменува печатите во пасошите со електронска евиденција и биометриски податоци. Од 12 октомври започна етапната имплементација на системот, која ќе трае до април 2026 година, кога печатите во пасошите ќе станат историја.

Новиот систем регистрира фотографија, отпечатоци од прсти и прецизни датуми на влез и излез од Шенген зоната. EES се однесува на сите патници од земји кои не се членки на ЕУ или Шенген – вклучително и македонските граѓани.

Но, наместо олеснување, првичната примена донесе сериозни проблеми. На многу гранични премини во ЕУ се појавија долги редици, дефектни киосци, споро процесирање и непотполно обучен персонал. Патниците сведочат за чекање подолго од 90 минути, турканици и пропуштени летови, особено на големите аеродроми.

Во Хрватска, која е важен премин за регионот, постојат стравувања од дополнителни застои кон Србија, Босна и Херцеговина и Црна Гора. Како компензација, земјата воведува Национална програма за олеснување на влезот за патници што често ја преминуваат границата и не претставуваат безбедносен ризик.

Експертите предупредуваат дека воведувањето на EES најмногу ќе влијае врз туристите, сезонските работници и транспортните компании. Македонското МВР апелира граѓаните навремено да се информираат, бидејќи во следните месеци е можно да има нерегуларности и долги периоди на чекање.

Иако очекувањата од системот се подобра безбедност и побрзо движење, реалноста во првата фаза покажува дека ЕУ се соочува со сериозни технички и логистички предизвици. Сепак, со стабилизирање на системот и создавање на лични EES-датотеки за повеќето патници, се очекува редиците постепено да се намалат.