Новите санкции на американскиот претседател Доналд Трамп против нафтените гиганти Роснефт и Лукоил имаат моментален ефект врз глобалниот енергетски пазар, но аналитичарите предупредуваат дека останува прашањето дали светот навистина ќе престане да купува руска нафта и гас.

Анализа на The Guardian оценува дека новата офанзива на Трамп против приходите од фосилни горива во Русија може истовремено да биде економски удар за Москва, шанса за мир во Украина и придобивка за американската економија.

Најострите санкции досега

Трамп минатата недела воведе финансиски санкции против најголемите руски нафтени компании, со цел да ја ослаби способноста на Кремљ да ја финансира војната во Украина.
Според Том Китинг, директор на Центарот за финансии и безбедност во британскиот тинк-тенк RUSI, САД за само 24 часа постигнале повеќе отколку што ЕУ направила за шест месеци.

„Трамп има храброст да каже и направи нешта што другите не би се осмелиле — и тоа може да биде пресвртница,“ изјави Китинг.

Санкциите значат дека сите компании што купуваат руска нафта ризикуваат да бидат отсечени од доларскиот финансиски систем, што претставува сериозен удар за Индија и Кина, најголемите купувачи на руски енергенси.

Ефектите: цените растат, Москва губи пазари

Глобалната цена на нафтата порасна за 6% веднаш по објавата на санкциите, а индијските и кинеските рафинерии веќе привремено го стопирале увозот на руска сурова нафта.

Според Лук Викенден од Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA), тоа може да предизвика загуба од околу 7,4 милијарди долари месечно во руските приходи и да намали за 3,6 милијарди долари месечните даноци што директно одат во воениот буџет на Кремљ.

Податоците покажуваат дека во септември увозот на руска нафта во Индија опаднал за 38%, што е најниско ниво од 2022 година, а вкупните приходи на Русија од извоз на фосилни горива паднале за 4%.

Сепак, Москва сè уште заработува преку продажба на гас и LNG во Азија и Источна Европа, користејќи „танкери во сенка“ кои ја заобиколуваат западната регулатива.

Геополитички тензии

Кина го осуди потегот на Трамп како „еднострано малтретирање“ и најави „цврсти контрамерки“ ако бидат погодени нејзините интереси. Трамп, пак, тврди дека индискиот премиер Нарендра Моди ветил дека Индија „нема да купува многу руска нафта“, иако Делхи засега нема официјално потврда за тоа.

За Трамп, оваа стратегија има двојна цел – да ја намали руската воена моќ и истовремено да ја засили американската енергетска доминација. САД веќе се најголем снабдувач на течен природен гас во Европа, покривајќи над 55% од увозот во ЕУ во 2024 година, во споредба со речиси нула во 2019.

 Европа сè уште купува руски гас

И покрај планот на Европската унија да го укине увозот на руски гас до 2027 година, Европа и натаму купува половина од вкупниот руски извоз на течен природен гас.
Најголеми увозници се Унгарија, Словачка, Франција, Белгија и Холандија, што Китинг го нарекува „срамна дамка за ЕУ“.

„Секој ден што продолжува увозот, има човечка цена во Украина,“ предупредува тој.

 Што следува?

Аналитичарите предупредуваат дека долгорочниот ефект на санкциите на Трамп ќе зависи од строгоста на нивното спроведување и реакцијата на земјите што сè уште зависат од руската енергија.

„Може ова да биде пресвртна точка – или само уште еден бран санкции што нема да ја промени реалноста,“ пишува The Guardian. Китинг, сепак, останува оптимист:

„Никогаш не се обложувајте против Трамп,“ заклучува тој.