Anxhelina Xholi zbuloi se u desh ta evakuonte pronën e saj të madhe në Kamboxhia kur shpërthyen luftimet në kufi me Tajlandën. E përshkroi si „kujtesë e dhimbshme sa shpejt konflikti mund të rindizet“. Kjo është një fjali që në Ballkan nuk ka nevojë për përkthim.

Plani ishte i thjeshtë: kur fëmijët më të vegjël të mbushnin 18 vjeç, të shpërngulej nga Holivudi në Kamboxhia. Realiteti ishte ndryshe. Prona në Samlot, e blerë në vitin 2002, shtrihet pikërisht në kufi me Tajlandën - një vijë për të cilën dy vendet grinden më shumë se një shekull. Luftimet u rifilluan në korrik 2025 pas një armëpushimi prej thuajse gjashtë muajsh, kurse në dhjetor zgjatën tri javë, me sulme ajrore dhe bombardime.

Shtëpia është selia e fondacionit të emërtuar sipas djalit të saj më të madh, Medoks, të cilin e birësoi nga një jetimore kamboxhiane në vitin 2001. Rreth saj, sipas të dhënave të publikuara, aktorja bleu mbi 60.000 hektarë pyll shiu për të krijuar një rezervat natyror. Kjo nuk është shtëpi pushimi - ky është një shtet i qetë brenda shtetit, që funksionon derisa artileria hesht.

Viti i pritjes

Një vit pas evakuimit, Xholi njoftoi se fondacioni e ka vazhduar punën për mbrojtjen e territorit dhe për mbështetjen e shëndetit e të jetesës së bashkësisë. „E dua këtë vend dhe njerëzit e tij, aq të qëndrueshëm dhe mikpritës“, shkroi ajo. „Edhe pse jam mirënjohëse që po e vazhdojmë punën, zemra ime është me ata që ende presin të kthehen në shtëpi.“

Ajo fjalia e fundit është e gjithë thelbi. Aktorja u kthye. Thuajse 30.000 njerëz janë ende të zhvendosur. Kur një yll i Holivudit evakuon një pronë, ky është lajm që bën xhiron e mediave botërore; kur një familje kamboxhiane evakuon shtëpinë, kjo është një shifër në raportin e një organizate joqeveritare. I njëjti plumb, dukshmëri krejt tjetër.

Shtëpia nuk është aty ku e ke adresën

Në festivalin e filmit në Santa Barbara në vitin 2025 e pyetën çfarë do të thotë për të „shtëpi“. Ajo u përgjigj: „Në zemrën time, Kamboxhia.“ Shtëpia është tradicionale, prej druri, me çati kashte, me mobilie ratani dhe tone toke - e njëjta që u shfaq në një fushatë reklamuese për parfum në vitin 2019.

Këtu është edhe diçka që e njeh kushdo që ka ikur nga lufta: pronën mund ta ruash, pemët mund t'i mbjellësh, fondacionin mund ta regjistrosh - por vendimi se kur do të kthehesh në shtëpi kurrë nuk është yti. E merr dikush tjetër, zakonisht me uniformë dhe hartë.