Guvernatori paralajmëron: 80% nga shtylla e dytë e pensioneve nuk do të arrijnë as pensionin minimal

Reforma që duhej të siguronte pensione më të mira po del të jetë grackë për ata që besuan më shumë te ajo. Guvernatori i Bankës Popullore, Trajko Slaveski, paralajmëron se deri në 70 deri 80 për qind e të siguruarve në shtyllën e dytë të pensioneve, kur të dalin në pension, nuk do të arrijnë as pensionin minimal - dhe do të detyrohen të kërkojnë shpëtim te fondi shtetëror PIOM.

Si u arrit deri këtu? Kur shtylla e dytë u fut në vitin 2000, nën presionin e Bankës Botërore, një e treta e kontributeve pensionale u ridrejtua nga PIOM-i drejt shoqërive private të pensioneve. „Një e treta e mjeteve që paguheshin në PIOM shkuan te kompanitë private të pensioneve", thotë Slaveski. Rezultati do të nisë të ndihet rreth viteve 2030-2032, kur të parët të dalin në pension përmes këtij sistemi.

Shifrat pas fondeve private janë rrënqethëse. Vetëm në nëntë muajt e parë të vitit 2024 u arkëtuan 11 milionë euro komisione, nga të cilat rreth 5 milionë fitim i pastër - një marzh fitimi mbi 50 për qind. Dy të tretat e deficitit të sistemit pensional, sipas guvernatorit, rrjedhin pikërisht nga ridrejtimi drejt shtyllës së dytë.

Kjo ka ndodhur tashmë një herë në përmasa të vogla: në vitin 2019, rreth 16.500 pensionistë të parakohshëm nga shtylla e dytë u kthyen në PIOM bashkë me kontribute prej rreth 40 milionë eurosh. Tani pritet që kjo të përsëritet në përmasa shumë më të mëdha.

Mësimi është i hidhur dhe i njohur. Një reformë e paketuar si zgjidhje moderne, me premtime për pensione më të larta, në fund u faturoi komisione qytetarëve dhe u la pensione nën minimum. Dhe kur sistemi të dështojë, shpëtimi kërkohet sërish te i njëjti shtet që reforma duhej ta lehtësonte. Kush përgjigjet për 26 vjet llogari të gabuar - apo, si zakonisht, askush?