Daha iyi emekli maaşları sağlaması gereken reform, ona en çok inananlar için bir tuzağa dönüşüyor. Merkez Bankası guvernörü Trajko Slaveski, ikinci emeklilik ayağındaki sigortalıların yüzde 70 ila 80'inin emekli olduklarında asgari emekli maaşına bile ulaşamayacağı ve devlet fonu PIOM'da kurtuluş aramak zorunda kalacağı konusunda uyarıyor.

Bu noktaya nasıl gelindi? İkinci ayak, Dünya Bankası'nın baskısıyla 2000 yılında getirildiğinde, emeklilik katkılarının üçte biri PIOM'dan özel emeklilik şirketlerine yönlendirildi. „PIOM'a yatırılan fonların üçte biri özel emeklilik şirketlerine gitti", diyor Slaveski. Sonuç, ilk kişiler bu sistem üzerinden emekli olmaya başladığında, yaklaşık 2030-2032 yıllarında hissedilmeye başlanacak.

Özel fonların ardındaki rakamlar yıkıcı. Yalnızca 2024'ün ilk dokuz ayında 11 milyon euro komisyon tahsil edildi; bunun yaklaşık 5 milyonu net kâr - yüzde 50'nin üzerinde bir kâr marjı. Guvernöre göre, emeklilik sistemindeki açığın üçte ikisi tam da ikinci ayağa yapılan yönlendirmeden kaynaklanıyor.

Bu daha önce küçük ölçekte bir kez yaşandı: 2019'da, ikinci ayaktan yaklaşık 16.500 erken emekli, yaklaşık 40 milyon euroluk katkılarıyla birlikte PIOM'a geri döndürüldü. Şimdi bunun çok daha büyük ölçekte tekrarlanması bekleniyor.

Ders acı ve tanıdık. Modern bir çözüm diye paketlenen, daha yüksek emekli maaşı vaadiyle gelen reform, sonunda vatandaşlardan komisyon kesti ve onlara asgarinin altında maaş bıraktı. Sistem çöktüğünde ise kurtuluş, yine reformun yükünü hafifletmesi gereken o aynı devlette aranıyor. 26 yıllık yanlış hesabın sorumlusu kim - yoksa her zamanki gibi hiç kimse mi?