Kodi i ri Penal shkoi në Bruksel, ndërsa qytetarët ende nuk e dinë nëse funksionarët sërish do të përgjigjen më rreptë

Ministria e Drejtësisë njoftoi se projekt-teksti i Kodit të ri Penal dhe projekti i Ligjit të ri për procedurën penale i janë dërguar Komisionit Evropian për mendim. Sipas Ministrisë, ky është Kodi i parë Penal tërësisht i ri pas tri dekadash. Njoftim i madh. Mungon vetëm një detaj: askush jashtë grupeve të punës dhe Brukselit deri tani nuk e di se çfarë shkruan në të.

Shtatë vjet përgatitje

Puna nisi në vitin 2019, kur u formua një grup ekspertësh për analizën e kornizës ekzistuese. Nga 2020 deri në 2026, grupi i punës i udhëhequr nga akademiku Vllado Kambovski zhvilloi konsultime me gjykatat, prokuroritë, avokatinë, komunitetin akademik dhe sektorin civil. Propozimi u publikua në portalin ENER që në korrik 2022, u shqyrtuan më shumë se 50 mendime, ndërsa në tekst janë përfshirë 33 direktiva të BE-së.

Paralelisht, një grup pune prej 25 anëtarësh i udhëhequr nga prof. dr. Gordana Lazhetiq e përfundoi në tetor 2026 LPP-në e re, të harmonizuar me 25 direktiva evropiane. Janë paralajmëruar ndryshime te konfiskimi, hetimet financiare, provat elektronike, masat e posaçme hetimore, mbrojtja e viktimave dhe seancat në distancë. LPP-ja aktuale u miratua në nëntor 2010 dhe zbatohet që nga 1 janari 2013.

Pyetja që Ministria e anashkaloi

Në gjithë njoftimin nuk ka asnjë fjalë për atë që i intereson më së shumti qytetarët: a kthehen dënimet e larta për funksionarët? Në shtator 2023 Kuvendi i uli dënimet për disa forma të shpërdorimit të detyrës zyrtare dhe për bashkim kriminal, dhe e fshiu edhe dispozitën e veçantë për keqpërdorime në prokurimet publike. Dënimet më të ulëta i shkurtuan edhe afatet e parashkrimit. E dimë çfarë do të thotë kjo në praktikë: lëndë që thjesht parashkruhen.

Në janar 2026 Kuvendi rifutu një dispozitë për prokurimet publike në nenin 353, me burg nga një deri në tetë vjet, përkatësisht nga katër deri në dhjetë kur ka përfitim ose dëm në përmasa të mëdha. Por në raportin e 4 nëntorit Komisioni Evropian vlerësoi se këto ndryshime lanë pasiguri juridike, se dispozita është shumë e ngushtë për manipulime serioze me tenderë dhe se lëndët e korrupsionit të lartë vazhdojnë të zvarriten dhe të parashkruhen.

Profesoresha Aleksandra Deanovska Trendafilova, anëtare e grupit të punës, në një debat profesional në fund të tetorit paralajmëroi një vepër penale të veçantë për keqpërdorime në prokurimet publike, e cila do të përfshinte edhe koncesionet dhe partneritetet publiko-private. Mirë. Por një paralajmërim në debat nuk është tekst.

Ministria thotë se projekti do të publikohet në ENER. Deri atëherë, ligjin që duhet të vendosë sa do të përgjigjet një ministër për shpërdorim detyre e lexojnë fillimisht nëpunësit evropianë, e vetëm pastaj qytetarët që e paguajnë atë ministër. Pse teksti nuk u publikua në momentin kur shkoi në Bruksel?