Një njeri ndalon me automjet pranë Lepencit dhe hedh mbeturina në lumë. Në një pamje tjetër, thasët përfundojnë në Radikë. Në një lokacion të tretë, njerëz që paguhen për marrjen e mbeturinave e shkarkojnë atë në sipërfaqe publike në vend që t'e çojnë atje ku duhet.

Pamjet i bënë qytetarët. Policia gjeti kryerësit dhe shqiptoi sanksione. Sanksioni për pjesën më të madhe të qytetarëve është 40 euro, përkatësisht 20 nëse paguhet brenda tetë ditësh.

Njëzet euro për ndotjen e një lumi.

Sa është kjo në krahasim me fqinjët

Në Mal të Zi sanksioni për vepra të ngjashme është nga 500 deri 2.000 euro. Në Bullgari nga 150 deri 500 euro. Në Kroaci edhe më shumë se 1.000 euro. Në Itali 1.500 euro e më shumë.

Diferenca nuk është nuancë. Kjo është diferenca mes gjobës dhe taksës.

Por gjoba më e lartë vetvetiu nuk pastron asgjë

Këtu debati zakonisht ndalon, dhe kjo është gabim. Gjoba funksionon vetëm nëse ekziston probabilitet real që kryerësi të zbulohet.

Numri që e tregon këtë: rojat komunale të Qytetit të Shkupit në gjashtë muajt e fundit të vitit të kaluar hartuan 99 procesverbale për kundërvajtje, ndërsa u arkëtuan gjoba nga 79 persona. Nëntëdhjetë e nëntë procesverbale për gjysmë vit, në një qytet me disa qindra mijë banorë.

Nëse dhjetëra ose qindra njerëz përditë lënë gërmadha, mobilje të vjetra dhe plastikë pranë rrugëve, lumenjve dhe kontejnerëve, e në vit identifikohen disa dhjetëra, atëherë problemi nuk është vetëm në lartësinë e gjobës. Të dy nga Lepenci dhe Radika u filmuan. Të tjerët nuk u filmuan.

Prandaj debati për gjoba drakoniane ka kuptim vetëm si pjesë e një sistemi më të gjerë - mbikëqyrje inspektuese, roja komunale, kamera në pika kritike, identifikim i shpejtë dhe zbatim i vazhdueshëm.

Numrat nën fotografitë

Sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikës, në 2024 në vend u krijuan 790.866 tonë mbeturina komunale, nga të cilat u mblodhën 637.471 tonë. Mesatarisht - 438 kilogramë mbeturina për banor.

Regjioni i Shkupit merr pjesë me 180.729 tonë, përkatësisht 28,4 përqind të mbeturinave komunale të mbledhura gjithsej.

Por struktura është më e rëndësishme se sasia. Nga mbeturinat komunale të mbledhura gjithsej në 2024, 85,8 përqind ishin mbeturina komunale të përzier. Dhe plot 99,8 përqind e mbeturinave të mbledhura përfundoi në deponi.

Ato dy numra e sqarojnë thelbin më mirë se çdo fotografi e një kontejneri të mbushur përplot: problemi nuk është vetëm si t'i mbledhim mbeturinat, por çfarë bëjmë me ato pasi t'i mbledhim.

Nga kontejneri problemi vetëm zhvendoset

Kur automjeti komunal e zbraz kontejnerin, rruga dukjen e ka më të pastër. Mbeturinat nuk zhduken - vetëm ndryshojnë adresën. Nëse gati e gjithë sasia përfundon në deponi, sistemi mbetet linear: blejmë, përdorim, hedhim, mbledhim, deponojmë.

Hedhja e mbeturinave në lumë është njëkohësisht forma më e rrezikshme, sepse mbeturinat nuk mbeten atje ku janë hedhur. Uji i shpërndan nëpër sistemin e lumit, plastika shpërbëhet në pjesëza gjithnjë më të vogla, e pjesa e mbetur përfundon në brigje, në dhe ose më tutje nëpër pellg. Lepenci dhe Radika nuk janë dy pika në mapë - ato janë korridore transporti.

Çfarë bëhet

Autoritetet e qytetit të Shkupit kohët e fundit shpallën furnizimin me rreth 40 kamionë të re për mbledhje mbeturinash dhe rreth 3.300 kontejnerë. Kjo është e domosdoshme dhe e mirë. Por një kamion i re zgjidh shpejtësinë e zbrazjes, jo edhe atë që hidhet jashtë kontejnerit.

Ajo që mangon është më e vështirë për furnizim se një kamion: ligj që gjobit përshtatshëm, mbikëqyrje që zbulon, dhe sistem deponues që bën diçka tjetër përveç se grumbullon. Pa këtë, pamja e ardhshme nga lumi është vetëm çështje kohe - dhe sërish do të quhet „paturpësi e individit“, ndonëse 99,8 përqind është diçka tjetër.