Bota tashmë po e paguan çmimin e luftës me Iranin, ndërsa më e frikshmja është se pasojat ekonomike ndoshta ende nuk kanë ardhur. Ndërkohë që miliarda njerëz përballen me ushqim, transport, energji dhe produkte bazë më të shtrenjta, sërish flitet për sulme të reja ushtarake që mund të shkaktojnë tronditje edhe më të madhe ekonomike.

  Çmimi i naftës bruto tashmë kalon 110 dollarë për fuçi. Më 23 tetor 2026, nafta e tipit „Brent“ lëviz mbi 114 dollarë, që paraqet pothuajse dyfishim në krahasim me çmimet më të ulëta para luftës me Iranin. Por çmimi i vërtetë i kësaj lufte nuk shihet vetëm në bursat botërore. Ai shihet në çdo dyqan, në çdo fabrikë, në çdo familje dhe në çdo buxhet shtetëror. Nafta nuk është vetëm karburant. Ajo është pjesë e çmimit të pothuajse çdo produkti që përdorim. Kur shtrenjtohet nafta, shtrenjtohet transporti. Kur shtrenjtohet transporti, shtrenjtohen lëndët e para. Kur shtrenjtohen lëndët e para dhe energjia, prodhuesit i llogarisin kostot shtesë në çmimin përfundimtar të produkteve. Kështu fillon një zinxhir shtrenjtimesh që e ndiejnë të gjithë, pavarësisht nëse jetojnë në Maqedoni, Gjermani, Kinë apo në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Në disa vende dhe te disa kategori karburantesh, shtrenjtimet për konsumatorët përfundimtarë arrijnë edhe rreth 70%. Te një pjesë e produkteve, kostot shtesë të prodhimit, ambalazhit, transportit dhe shpërndarjes çojnë në rritje dramatike të çmimeve. Shtetet shpenzojnë mjete të mëdha që qytetarët të mos e ndiejnë peshën e plotë të krizës energjetike. Qeveritë ndërhyjnë me subvencione, ulje tatimesh, kufizim çmimesh dhe përdorim të rezervave strategjike. Në nivel global, këto masa krijojnë kosto të mëdha fiskale dhe presion mbi financat publike. Çdo euro e shpenzuar për zbutjen e goditjes energjetike është euro që duhet të sigurohet nga buxheti, nga huamarrje e re ose përmes rishpërndarjes së mjeteve të parashikuara për nevoja të tjera. Kjo do të thotë se shëndetësia, arsimi, infrastruktura, mbrojtja sociale dhe zhvillimi ekonomik mund të mbeten me më pak mjete. Dhe ndërkohë që shtetet përpiqen ta kontrollojnë çmimin e karburanteve, prodhuesit vazhdojnë t'ua kalojnë qytetarëve kostot e tyre të rritura. Prandaj inflacioni zyrtar jo gjithmonë e pasqyron peshën që e ndien një familje. Një familje që pjesën më të madhe të të ardhurave e shpenzon për ushqim, ngrohje, energji elektrike dhe transport mund të ndiejë shtrenjtim shumë më të madh se norma mesatare e inflacionit. Për një pjesë të familjeve, rritja e përgjithshme e kostove të jetesës në vitet e fundit mund të jetë dramatike. Por kjo nuk do të thotë se kostot e jetesës në të gjitha shtetet janë rritur zyrtarisht për 60%. Në një moment kur ekonomia botërore ende i ndien pasojat e veprimeve ushtarake deri tani, shfaqen informacione për përgatitje dhe shqyrtim të operacioneve të reja ushtarake kundër Iranit. Tregjet energjetike tashmë reagojnë ndaj frikës nga një përshkallëzim i ri. Çdo sulm ndaj infrastrukturës së naftës, çdo rrezikim i trafikut të cisternave dhe çdo çrregullim i ri i furnizimit mund ta rrisë edhe më shumë çmimin e energjisë. Nëse konflikti zgjerohet sërish, pasojat nuk do të kufizohen vetëm në Lindjen e Mesme. Shtetet më të cenueshme, veçanërisht ato që varen nga importi i energjisë dhe tashmë kanë borxh të lartë publik, mund të përballen me kriza serioze financiare, huamarrje të reja, rënie të prodhimit, papunësi, madje edhe rrezik nga paaftësia shtetërore për pagesë. Ndërkohë që qendrat ushtarake dhe politike vendosin për sulme të reja, qytetarët e thjeshtë pyesin si do t'i paguajnë faturat, si do të sigurojnë ushqim dhe sa do të shtrenjtohet ende jeta. Ekonomia botërore nuk mund t'i thithë pafundësisht pasojat e konflikteve ushtarake. Sidomos jo kur një krizë lidhet me tjetrën, ndërsa shtetet i shpenzojnë rezervat e tyre financiare për të parandaluar trazira sociale dhe ekonomike. Lufta me Iranin prej kohësh nuk është vetëm konflikt rajonal ushtarak. Ajo është bërë problem global ekonomik. Dhe nëse pason një përshkallëzim i ri, edhe më i madh, pyetja nuk do të jetë më vetëm sa do të kushtojë një fuçi naftë. Pyetja do të jetë sa shtete, kompani dhe familje do të mund ta durojnë faturën e radhës nga lufta.