Judi Dench në moshën 91 vjeç: „Nuk mund të bëj më teatër, film, as të lexoj“ - degjenerimi makular po ia merr shikimin qendror

Judi Dench, aktorja që me dekada luajti edhe Shekspirin edhe James Bondin, në moshën 91 vjeç deklaroi se nuk mund të punojë më. „Nuk mund të bëj më teatër, film, as të lexoj“, tha ajo për programin Today të BBC Radio 4. Arsyeja nuk janë vetë vitet, por një sëmundje e syrit që e ka që nga viti 2012: degjenerimi makular i lidhur me moshën.

Sëmundja e sulmon pjesën qendrore të retinës dhe gradualisht e zvogëlon shikimin qendror. Njeriu mund të lëvizë nëpër dhomë, por të mos mund të lexojë një rresht teksti apo ta njohë fytyrën para vetes. Për një aktore zanati i së cilës është të lexojë skenarë dhe ta shikojë partnerin në sy, ky është fundi i karrierës.

Oftalmologu José Ignacio Fernández Choque de Isla nga spitali Quirónsalud në Kordobë i numëron shenjat e para: shikim i turbullt në mes, vija të drejta që duken të valëzuara, vështirësi në njohjen e fytyrave, njolla të errëta në qendër të fushës së shikimit dhe nevojë për gjithnjë e më shumë dritë. Këshilla e tij është një - në shenjën e parë, te oftalmologu, pa vonesë.

Ekzistojnë dy forma. Forma e thatë është më e shpeshtë dhe përparon ngadalë. E lagështa është më e rrallë, por mund të përkeqësohet brenda disa ditësh apo javësh, dhe ajo trajtohet me injeksione anti-VEGF në sy. Cilën formë e ka Dench, nga informacionet e disponueshme publikisht nuk mund të përcaktohet.

Ilaç që e kthen indin e humbur të retinës nuk ekziston. Terapitë mund ta ngadalësojnë përparimin, e ndonjëherë edhe ta përmirësojnë shikimin, sidomos nëse fillojnë herët. Te një pjesë e pacientëve me formë të thatë, suplementet sipas formulës AREDS2 mund ta zvogëlojnë rrezikun e përkeqësimit - por ky është vendim i mjekut, jo i raftit në barnatore.

Faktorët e rrezikut janë të njohur dhe, për fat të keq, të zakonshëm: mosha mbi 60 vjeç, pirja e duhanit, historia familjare dhe ekspozimi i pambrojtur ndaj rrezeve ultravjollcë. Parandalimi nuk tingëllon heroik - pa cigare, ushqim i mirë, lëvizje, presion i gjakut dhe kolesterol i kontrolluar. Sa vetë kanë shkuar për kontroll të syve para se të fillonin të shihnin keq?

Dench lë pas role që do të shikohen ende gjatë: M në filmat e Bondit, mbretëreshën Elizabeta I në „Shekspiri i dashuruar“, „Philomena“, „Iris“, „Belfast“. Mesazhi i tërheqjes së saj është më i thjeshtë se çdo recension: shikimi nuk ruhet me fat, por me kontroll në kohë.