Pse shpërngulen të rinjtë? Sllovenia si shembull, e njësoj është edhe me shtetet e tjera. Maqedonia ka VMRO dhe LSDM!

Ndërsa Maqedonia me vite flet për parandalimin e shpërnguljes së të rinjve, Sllovenia prej kohësh e ka kuptuar diçka që institucionet tona me sa duket nuk arrijnë ta kuptojnë - kapitali më i vlefshëm i një shteti nuk janë ndërtesat, rrugët dhe fabrikat, por njerëzit e arsimuar. Sllovenia u mundëson studentëve maqedonas studime falas në një pjesë të madhe të universiteteve të saj publike, ndërsa përmes programeve dhe lehtësimeve të ndryshme ua lehtëson edhe kushtet për akomodim dhe jetë studentore. Sllovenia investon në të ardhmen, ndërsa Maqedonia po e humbet të vetën. Mes të rinjve maqedonas që shkojnë të studiojnë në Slloveni ka nxënës jashtëzakonisht të talentuar, fitues çmimesh, maturantë të shkëlqyer dhe të rinj me potencial të madh. Këto janë breza në arsimimin e të cilëve shoqëria maqedonase tashmë ka investuar mjete, nga arsimi fillor deri te ai i mesëm. Pikërisht në momentin kur këta të rinj duhet ta bëjnë hapin më të rëndësishëm në formimin e tyre profesional, Maqedonia fillon t'i humbasë. Sllovenia u ofron arsim, perspektivë evropiane, sistem më të organizuar dhe mundësi për zhvillim profesional.

Ndërsa Sllovenia ua hap dyert studentëve maqedonas, Maqedonia ndan bursa për studime jashtë vendit që mund të arrijnë deri në 40.000 dollarë në vit vetëm për shkollimin.

Le ta mbledhë shteti guximin dhe le t'i publikojë të gjitha bursat që ka ndarë për studime jashtë vendit. Le të thotë sa milionë euro nga paratë e popullit janë shpenzuar, kujt i janë ndarë, në cilat shtete kanë studiuar bursistët dhe sa ka kushtuar arsimimi i tyre.

Por, edhe më e rëndësishme, le të publikojë sa nga ata studentë janë kthyer në Maqedoni, sa prej tyre punojnë sot këtu dhe sa prej tyre të ardhmen e kanë ndërtuar në shtete të tjera. Lista publikisht të qasshme të përfituesve dhe shumat e sakta që shteti i ka paguar nuk ka, dihet se për dhjetë vjet janë paguar 11.000.000 dollarë! Një nga rastet e rralla publikisht të njohura është Jana Dimitrova, e bija e ish-ministrit Nikolla Dimitrov, e cila mori bursë shtetërore për studime në Holandë. Në vitin 2018 Jana Dimitrova, e bija e ministrit të atëhershëm të Punëve të Jashtme Nikolla Dimitrov, mori bursë shtetërore për studime në Universitetin e Utrehtit, Holandë. Sipas informacioneve të publikuara:

• Vendimi u miratua më 4 gusht 2017.
• Komisioni u formua në të njëjtën ditë kur vendosi për kërkesën.
• Bursa ishte në kuadër të programit të MASH-it për studime jashtë vendit.
• Shuma maksimale ishte 40.000 dollarë amerikanë në vit.

MASH-i konfirmoi se Jana i plotësonte kriteret dhe se nuk ka pasur privilegjim. Ministria sqaroi edhe se paratë për shkollimin paguhen drejtpërdrejt te universiteti, deri në shumën maksimale të lejuar. Pas përfundimit të studimeve, ata mund të bëhen inxhinierë në kompanitë sllovene, mjekë në spitalet sllovene, hulumtues në institutet shkencore ose sipërmarrës që do të krijojnë vende të reja pune. Me fjalë të tjera, Sllovenia sot arsimon njerëz që nesër mund të jenë shtylla e zhvillimit të saj ekonomik dhe shoqëror.

Maqedonia e paguan fëmijërinë dhe arsimimin e tyre, ndërsa shtete të tjera e marrin potencialin e tyre

Maqedonia me vite investon në arsimimin e fëmijëve të vet. E pastaj vjen Sllovenia. U hap derën, u mundëson arsim dhe u tregon se ekziston një sistem tjetër. E Maqedonia mbetet të pyesë pse të rinjtë largohen.

Humbja më e madhe nuk është largimi - por moskthimi

Një i ri që në moshën 18 ose 19 vjeç shkon në Slloveni, aty i kalon vitet më të rëndësishme të formimit të tij. Aty fiton miq, krijon kontakte profesionale, mëson gjuhën, njeh kulturën dhe gradualisht bëhet pjesë e shoqërisë. Pas katër ose pesë vitesh, Sllovenia për të nuk është më vetëm vendi ku ka studiuar. Ajo mund të bëhet shtëpia e tij e dytë. Aty mund ta marrë punën e parë, të krijojë familje, të blejë banesë dhe ta planifikojë të ardhmen e vet. E atëherë pyetja nuk është më pse u largua. Pyetja është pse do të kthehej? Çfarë i ofron Maqedonia që të kthehet? Rrogë më të lartë? Kushte më të mira? Karrierë të sigurt? Respekt për dijen e tij? Institucione funksionale? Apo vetëm fjalime patriotike dhe thirrje që të rinjtë ta duan atdheun e tyre?

Sllovenia fiton të ardhme, Maqedonia humb breza

Çdo i ri i arsimuar që largohet përgjithmonë përbën potencial të humbur për ekonominë maqedonase. Ky është një inxhinier më pak në industrinë vendase, një mjek më pak në shëndetësi, një shkencëtar më pak në hulumtim dhe një sipërmarrës potencial më pak në ekonomi. Por humbja nuk përfundon këtu. Me çdo të ri që largohet përgjithmonë, Maqedonia potencialisht humb edhe familje të ardhshme, fëmijë të ardhshëm, tatimpagues të ardhshëm dhe breza të ardhshëm. Kështu shpërngulja gradualisht bëhet jo vetëm problem ekonomik, por edhe demografik. Sllovenia nuk ka nevojë t'i bindë studentët maqedonas ta harrojnë atdheun e tyre. Mjafton t'u ofrojë kushte në të cilat do të dëshirojnë të mbeten. E Maqedonia? Maqedonia vazhdon të flasë për mbajtjen e të rinjve, ndërsa shtete të tjera krijojnë kushte për t'i tërhequr. Dhe këtu fshihet disfata më e madhe e politikave tona. Tragjedia më e madhe nuk është se Sllovenia di t'i tërheqë të rinjtë tanë më të mirë. Tragjedia është se Maqedonia nuk di si t'i mbajë.