Gençler neden göç ediyor? Örnek Slovenya, diğer ülkelerde de durum aynı. Makedonya'nın ise VMRO ve SDSM'si var!

Makedonya yıllardır gençlerin göçünü önlemekten söz ederken, Slovenya kurumlarımızın belli ki bir türlü kavrayamadığı bir şeyi çoktan anladı: Bir devletin en değerli sermayesi binalar, yollar ve fabrikalar değil, eğitimli insanlardır. Slovenya, Makedon öğrencilere devlet üniversitelerinin büyük kısmında ücretsiz eğitim imkânı sunuyor, çeşitli programlar ve kolaylıklarla da konaklama ve öğrenci yaşamı koşullarını onlar için kolaylaştırıyor. Slovenya geleceğe yatırım yapıyor, Makedonya ise kendi geleceğini kaybediyor. Slovenya'ya okumaya giden genç Makedonlar arasında son derece yetenekli öğrenciler, ödül sahipleri, başarılı lise mezunları ve büyük potansiyele sahip gençler var. Bunlar, Makedon toplumunun ilkokuldan liseye kadar eğitimlerine zaten kaynak ayırdığı kuşaklar. Tam da bu gençlerin mesleki gelişimlerindeki en önemli adımı atmaları gereken anda Makedonya onları kaybetmeye başlıyor. Slovenya onlara eğitim, Avrupa perspektifi, daha iyi işleyen bir sistem ve mesleki gelişim imkânı sunuyor.

Slovenya kapılarını Makedon öğrencilere açarken, Makedonya yalnızca okul ücreti için yılda 40.000 dolara kadar çıkabilen yurt dışı eğitim bursları veriyor.

Devlet cesaretini toplasın ve yurt dışında eğitim için verdiği tüm bursları açıklasın. Halkın parasından kaç milyon avro harcandığını, bursların kime verildiğini, bursiyerlerin hangi ülkelerde okuduğunu ve eğitimlerinin kaça mal olduğunu söylesin.

Ama daha da önemlisi, bu öğrencilerden kaçının Makedonya'ya döndüğünü, kaçının bugün burada çalıştığını ve kaçının geleceğini başka ülkelerde kurduğunu açıklasın. Kamuya açık bir bursiyer listesi ve devletin ödediği kesin tutarlar yok; bilinen tek şey on yılda 11.000.000 dolar ödendiği! Kamuoyunca bilinen nadir vakalardan biri, eski bakan Nikola Dimitrov'un kızı Jana Dimitrova; Hollanda'da eğitim için devlet bursu aldı. 2018'de dönemin Dışişleri Bakanı Nikola Dimitrov'un kızı Jana Dimitrova, Hollanda'daki Utrecht Üniversitesi'nde okumak için devlet bursu aldı. Yayımlanan bilgilere göre:

• Karar 4 Ağustos 2017'de alındı.
• Komisyon, başvuruya karar verdiği gün kuruldu.
• Burs, Eğitim Bakanlığı'nın yurt dışında eğitim programı kapsamındaydı.
• Azami tutar yılda 40.000 ABD doları idi.

Eğitim Bakanlığı, Jana'nın kriterleri karşıladığını ve kayırma olmadığını doğruladı. Bakanlık ayrıca okul ücretinin, izin verilen azami tutara kadar doğrudan üniversiteye ödendiğini açıkladı. Mezun olduktan sonra Sloven şirketlerinde mühendis, Sloven hastanelerinde doktor, bilim enstitülerinde araştırmacı ya da yeni iş yerleri yaratacak girişimciler olabilirler. Başka bir deyişle Slovenya, bugün yarın ekonomik ve toplumsal kalkınmasının direği olabilecek insanları eğitiyor.

Makedonya onların çocukluğunun ve eğitiminin bedelini ödüyor, potansiyellerini ise başka ülkeler alıyor

Makedonya yıllardır çocuklarının eğitimine yatırım yapıyor. Sonra Slovenya geliyor. Onlara kapıyı açıyor, eğitim imkânı veriyor ve farklı bir sistemin var olduğunu gösteriyor. Makedonya ise gençlerin neden gittiğini sorup duruyor.

En büyük kayıp gitmek değil, geri dönmemek

18 ya da 19 yaşında Slovenya'ya giden bir genç, hayatının en belirleyici yıllarını orada geçiriyor. Orada arkadaş ediniyor, mesleki bağlantılar kuruyor, dili öğreniyor, kültürü tanıyor ve yavaş yavaş toplumun bir parçası oluyor. Dört ya da beş yıl sonra Slovenya onun için artık yalnızca okuduğu ülke değil. İkinci evi olabilir. Orada ilk işini bulabilir, aile kurabilir, ev alabilir ve geleceğini planlayabilir. Ve o zaman soru artık neden gittiği değil. Soru, neden geri dönsün? Makedonya geri dönmesi için ona ne sunuyor? Daha yüksek maaş mı? Daha iyi koşullar mı? Güvenli bir kariyer mi? Bilgisine saygı mı? İşleyen kurumlar mı? Yoksa sadece vatansever nutuklar ve gençlere vatanlarını sevmeleri çağrısı mı?

Slovenya gelecek kazanıyor, Makedonya kuşaklar kaybediyor

Kalıcı olarak giden her eğitimli genç, Makedonya ekonomisi için kaybedilmiş bir potansiyel. Bu, yerli sanayide bir mühendis, sağlık sisteminde bir doktor, araştırmada bir bilim insanı ve ekonomide bir potansiyel girişimci eksik demek. Ama kayıp burada bitmiyor. Kalıcı olarak giden her gençle Makedonya potansiyel olarak gelecekteki aileleri, gelecekteki çocukları, gelecekteki vergi mükelleflerini ve gelecek kuşakları da kaybediyor. Böylece göç yavaş yavaş yalnızca ekonomik değil, demografik bir sorun da haline geliyor. Slovenya'nın Makedon öğrencileri vatanlarını unutmaya ikna etmesine gerek yok. Onlara kalmak isteyecekleri koşulları sunması yeterli. Ya Makedonya? Makedonya gençleri tutmaktan söz etmeye devam ederken, başka ülkeler onları çekecek koşulları yaratıyor. Politikalarımızın en büyük yenilgisi de burada yatıyor. En büyük trajedi Slovenya'nın en iyi gençlerimizi çekmeyi bilmesi değil. Trajedi, Makedonya'nın onları nasıl tutacağını bilmemesi.