Banka Botërore: Ballkani Perëndimor përshpejton, ndërsa Maqedonia ngadalëson në 3 për qind rritje në vitin 2027

Banka Botërore ka një lajm të mirë për rajonin dhe një më pak të mirë për Maqedoninë. Sipas Raportit të ri të Rregullt Ekonomik për Ballkanin Perëndimor, gjashtë ekonomitë së bashku do të përshpejtojnë, ndërsa ajo maqedonase do të shkojë në drejtim të kundërt.

Shifrat janë të qarta. Maqedonia, sipas vlerësimeve të bankës, vitin e kaluar u rrit 3,5 për qind. Këtë vit pritet 3,2 për qind, që është 0,3 pikë përqindjeje më mirë se parashikimi i pranverës, por megjithatë ngadalësim. Në vitet 2027 dhe 2028 rritja bie në 3 për qind. Rajoni, në të njëjtën kohë, shkon nga 2,6 për qind vitin e kaluar, përmes 3,1 për qind këtë vit, deri në 3,4 për qind në vitin 2027, ku pritet të mbetet edhe në 2028.

Në renditjen për vitin 2026, Maqedonia është në mes: para saj janë Kosova me 3,6, Shqipëria me 3,4 dhe Mali i Zi me 3,3 për qind, ndërsa pas saj Serbia me 3,1 dhe Bosnja e Hercegovina me 2,4 për qind. Mesi i tabelës së Ballkanit Perëndimor nuk është pozicion nga i cili arrihet Evropa.

Rezistentë, por jo më të pasur

„Vetëm qëndrueshmëria nuk mjafton që rajoni t'u afrohet të ardhurave mesatare të Bashkimit Evropian ose të krijojë vende pune cilësore që u nevojiten njerëzve“, deklaroi Xiaoqing Yu, drejtoreshë e Bankës Botërore për Ballkanin Perëndimor. Vendet e punës, sipas saj, vijnë nga një sektor privat dinamik, ndërsa faza e ardhshme kërkon rregullim të parashikueshëm dhe heqjen e barrierave tregtare, „jo vetëm në kufi, por edhe pas tij“.

Këtu raporti është më konkret. Rajoni është i përfshirë fuqishëm në tregtinë botërore: tregtia me mallra dhe shërbime vitin e kaluar arriti 107 për qind të BPV-së rajonale, mbi mesataren evropiane prej 90 për qind. Por doganat mesatare për mallrat e importuara janë rreth 6 për qind, ndërsa pengesat jodoganore - licencat, inspektimet e përsëritura, certifikatat - shtojnë edhe rreth 10 për qind kosto. Në një pjesë të sektorit agro-ushqimor e kalojnë 20 për qindin, ndërsa te shërbimet pengesat vlerësohen në 29 për qind.

Çmimi i kësaj shihet te eksportuesit. Vetëm rreth një e treta e sipërmarrjeve të reja eksportuese të firmave nga rajoni e mbijetojnë vitin e parë, ndërsa deri te i pesti arrijnë midis 1 dhe 4 për qind. Pikërisht këto firma, që tregtojnë me jashtë, punësojnë pjesën më të madhe të punëtorëve në prodhim dhe paguajnë rroga më të larta.

Sipas simulimeve të bankës, heqja e gjysmës së pengesave të mbetura për import mund ta rriste BPV-në rajonale deri në 12,5 për qind në afat të mesëm. Licencat, inspektimet e përsëritura dhe certifikatat, pra, nuk janë vetëm nervozizëm për biznesin - ato janë kosto e matshme për rritjen. A do ta lexojë dikush në Qeveri këtë pjesë të raportit me po aq vëmendje sa parashikimin e përmirësuar lart?