Psikiatrja Sue Stuart-Smith: bukuria e luleve ndez në tru atë që ndez edhe dashuria romantike

Sue Stuart-Smith fillimisht studioi letërsi angleze në Kembrixh, e vetëm pastaj mjekësi. Psikiatria, thotë ajo, ia bashkon dy pasionet: historitë jetësore të pacientëve dhe shkencën. Sot psikiatrja dhe psikoterapistja britanike njihet për librin „The Well Gardened Mind“, të përkthyer në 19 gjuhë - libër për atë që kopshti i bën mendjes.

Kopshtarinë nuk e zbuloi në klinikë, por në shtëpi. Bashkëshorti i saj, arkitekti i peizazhit Tom Stuart-Smith, krijoi një kopsht nga zeroja në një fermë të vjetër të rrethuar me fusha gruri. Ajo filloi modestisht - me erëza dhe perime. Dhe vuri re diçka që më vonë e ktheu në qëndrim profesional: orët mes vadave e shkrinin stresin e grumbulluar.

Shpjegimi i saj është fiziologjik, jo romantik. Kontakti me mjediset e gjelbra, thotë ajo, e ngadalëson pulsin, e ul presionin e gjakut dhe nivelin e kortizolit, hormonit të stresit, ndërsa e përmirëson funksionin kognitiv. E bukuria - për shembull e një luleje që sapo është hapur - i aktivizon qarqet e shpërblimit në tru, të ngjashme me ato që i ndez dashuria romantike.

Ka edhe diçka që tableta nuk e ofron: të ardhmen. Kopshtaria do të thotë planifikim - mbjell sot për të parë diçka pranverën e ardhshme. Për njerëzit me depresion, ankth ose traumë, thotë Stuart-Smith, pikërisht ajo ndjesi se ka një „të ardhshme“ është e çmuar. Ajo nuk propozon që barnat të hidhen kur janë të nevojshme, por që kopshti t'i plotësojë. Në Britaninë e Madhe për këtë ka edhe emër: „përshkrim social“, kur mjeku krahas recetës rekomandon edhe një aktivitet në komunitet.

Idenë e sjell edhe nga familja. Gjyshi i saj ishte rob lufte në Turqi gjatë Luftës së Parë Botërore dhe, sipas saj, u shërua falë kopshtarisë. Në atë histori familjare ajo i sheh edhe rrënjët e terapisë hortikulturore.

Që nga qershori i vitit 2024, kopshti i tyre punon edhe si kopsht i përbashkët. Serge Hill Project pret vizita shkollore dhe organizon aktivitete për njerëz me kancer, të pastrehë, ish-të burgosur dhe pacientë me demencë. Autorja thotë se merr letra nga lexues nga e gjithë bota dhe se ka ofruar mbështetje edhe në Ukrainë.

Asgjë nga kjo nuk do ta habisë dikë që është rritur pranë një gjysheje që çdo shqetësim e shëronte me shatë në kopsht. E reja është vetëm se tani një psikiatre e konfirmon këtë me kortizol dhe presion gjaku. Sa prej nesh kanë oborr, ballkon ose një copë tokë te prindërit - dhe ende mendojnë se terapia është diçka që duhet blerë?