Mark Zakerbergu publikoi një ese prej 6.500 fjalësh për mënyrën si „superinteligjenca personale" do ta ndryshojë jetën e secilit njeri. Një version i tekstit doli tashmë në Wall Street Journal para dy javësh, ndërsa të njëjtat ide i përsërit edhe në thirrjet tremujore me investitorët. Ky është vetëm ripaketimi më i detajuar deri tani - dhe pikërisht detajet janë problemi.

Teksti është menduar si përgjigje ndaj frikërave. Në vend të kësaj, çdo disa paragrafë vetë kujton pse frikërat ekzistojnë. Kur një njeri që dëshiron t'ju bindë se nuk keni nga çfarë të frikësoheni ju rendit vazhdimisht shembuj ku gjërat mund të shkojnë ters, ju nuk qetësoheni - përkundrazi.

Një pjesë e esesë rrotullohet rreth idesë se të gjithë do të marrin mjete më të fuqishme, kështu që pushteti do të barazohet vetvetiu. „Njerëzit dhe institucionet me interesa të kundërta natyrshëm kontrollojnë dhe balancojnë njëri-tjetrin", shkruan Zakerbergu. Ballkani e di përmendsh këtë fjali - kjo është e njëjta logjikë me të cilën na shpjegohej se tregu i lirë vetë do t'i zgjidhë punët. Interesat e kundërta ndonjëherë balancohen. Ndonjëherë njëri thjesht fiton.

Vendi më i dobët është shembulli me arsimin. Zakerbergu premton se secili do të ketë tutor personal me doktoraturë në çdo fushë dhe durim të pakufizuar. Ai produkt tashmë ekziston - janë ChatGPT, Claude dhe Gemini. Vetëm se përdorimi kryesor i atyre mjeteve në klasë nuk është mësimi, por shmangia e mësimit: detyrën e shtëpisë e shkruan makina, ndërsa mësuesi nuk ka mënyrë të sigurt të verifikojë cilën detyrë e ka shkruar nxënësi. Ky nuk është rrezik hipotetik i së ardhmes. Kjo është ajo që po ndodh këtë semestër.

Problemi është me besimin, jo me teknologjinë

Shifrat pas kësaj gjendjeje janë të pakëndshme për Metën. Sipas një hulumtimi të kohëve të fundit, 64 për qind e amerikanëve mendojnë se rrjetet sociale i kanë dëmtuar demokracisë, ndërsa një përqindje e ngjashme kërkon rregullim më të rreptë - dhe kjo njësoj te votuesit e të dyja partive. Të njëjtin fundjavë kur doli eseja, një gjykatë i shqiptoi kompanisë gjobë prej 567 milionë dollarësh (rreth 490 milionë euro) për dëme ndaj fëmijëve.

Këtu është historia e vërtetë. Ankthi rreth inteligjencës artificiale nuk ra nga qielli - ai është trashëgimi e drejtpërdrejtë e asaj që ndodhi me rrjetet sociale. Publiku tashmë njëherë i besoi industrisë teknologjike se produkti i ri do ta përmirësojë shoqërinë. Një ese që i kapërcen ato pasoja dhe sërish premton vetëm të mirë nuk e kthen besimin, por tregon si u humb.

Edhe pjesët për biznesin e vet bëhen çuditërisht abstrakte. Zakerbergu thotë se të gjithë do të kenë qasje falas ose të përballueshme te mjetet, me versione falas për miliarda njerëz. Në parim është e saktë - modeli falas vërtet hap qasje më të gjerë sesa secili të paguajë paraprakisht për fuqi llogaritëse. Por ekziston një arsye pse asnjë produkt konsumi nuk ia faturon përdoruesit çmimin e çastit të serverëve në treg: një faturim që kërcen me kërkesën është përvojë katastrofike kur mjeti të duhet për punë.

Krahasimi me konkurrencën nuk shkon në favor të Metës. Sem Altmani dhe Dario Amodei, sado të meta të kenë, të paktën bëjnë atë që Zakerbergu këtu e refuzon - pranojnë se teknologjia mbart rreziqe, shpjegojnë çfarë masash marrin dhe përpiqen të bindin se mund t'u besohet. Kjo nuk është garanci për asgjë. Por kur mbrojtja të lëshojë, dhe herët a vonë lëshon, një industri pa besim të ndërtuar nuk ka ku të mbështetet.

Për lexuesin në këtë rajon pyetja është më e thjeshtë. Nëse njeriu që e ndërton mjetin mendon se nuk ka nevojë të flasë për rreziqet, kush do të flasë për to kur ato të arrijnë edhe te ne?