Öğrenci Listesi, RTS'den elli kadar kişinin dosyasını istedi: kazananlar televizyona neden bu kadar çabuk ulaştı?

Sırbistan'da seçimler 25 Ekim'de yapıldı. Yeni hükümet henüz kurulmadı, eskisi geçici görevde - ama kamu yayıncısına yönelik talep şimdiden masada. Öğrenci Listesi, Sırbistan Radyo Televizyonu (RTS)'ndan tüm çalışanların listesini ve isim isim sayılan elli kadar editör, sunucu ve gazeteci için ayrı dosyalar istedi.

Talep, Kamuya Açık Bilgilere Serbest Erişim Kanunu'na dayanılarak yapıldı. Tüm personel için ad-soyad, görev yeri, birim ve sözleşme türü isteniyor. Listedeki kişiler için ise mesleki özgeçmişler, görevlerinin şartlarını karşıladıklarına dair belgeler, RTS'ye ilk işe alınmalarına ve sonraki her görev değişikliğine ait evraklar. Yöneticilerin bir kısmı için ayrıca atanmalarına ilişkin kararlar ve tutanaklar. Listede kurumun eski yöneticileri de var; aralarında Dragan Bujošević ve Nenad Lj. Stefanović bulunuyor.

Liste, RTS'deki bir iç toplantının kaydıyla kamuoyuna yansıdı; kayıtta haber programlarının yeni vekil şefi Borivoje Uskoković isimleri okuyor. Kaydı eski iktidara yakın medya yayınladı ve o kamptan gelen tepkiler sert oldu. Şimdi muhalefet lideri olan Aleksandar Vučić, böyle bir şeyin Gestapo döneminden beri yaşanmadığını söyledi. Sırbistan Cumhurbaşkanı vekili Ana Brnabić gazeteci kara listelerinden söz ediyor, Sırbistan Gazeteciler Derneği ise RTS çalışanlarına yönelik baskıları kınadı.

Burada durmakta fayda var. Bilgiye erişim kanunu, vatandaşlar kurumların kamu parasını nasıl harcadığını ve kimi işe aldığını görebilsin diye var. Biçimsel olarak talep yasal. Ama elli isimlik bir liste artık sistemle ilgili bir soru değil - insanlarla ilgili bir soru. Bu kişilerin diplomalarının mı yoksa görüşlerinin mi kontrol edileceğini şimdilik kimse söylemiyor.

Talebin arkasında tam olarak kimin olduğu da açık bir soru. Öğrenci Listesi kararlarını forumlar aracılığıyla alıyor, eleştirmenleri ise her adımın arkasında bir ad-soyad görmek istiyor. Başbakan adayı Dejan Šoškić bile geçenlerde milletvekillerinin ve gelecek hükümetin forumlardan talimat almayacağını söyledi. Listenin kendi içinde bile kimin karar verdiği belli değilse, RTS'deki gazeteciler kendilerini kimin incelediğini nereden bilsin?

Balkanlar bu sahneyi ezbere biliyor: iktidar değişir ve ilk soru haber programında kimin oturacağıdır. Şimdi Gestapo'yu anan kesimler seçime kadar iktidardaydı. Bu talep onların saflarından gelseydi, onlara bu kadar korkunç görünür müydü?

Yeni iktidar sürekli şeffaflıktan ve özgürlükten söz ediyor. İlk gerçek sınav tam olarak bu: dosyalar arşive mi gidecek, yoksa birinin çekmecesinde değiştirilecek isimler listesi olarak mı kalacak? Cevabı açıklamalar değil, bir ay sonra ekranda göreceğimiz yüzler verecek.