Devlet kurumlarının defalarca siber saldırıların hedefi olduğu yılların ardından Makedonya, nihayet kendi ulusal veri merkezi için bir yer belirledi. Üsküp 1 ve 2 teknolojik-endüstriyel kalkınma bölgelerinin yakınında inşa edilecek - verimli toprağı olmayan bir parselde, otoyola ve fiber hatta yakın, ileride kendi elektriği için bir fotovoltaik santral eklenmesine karar verilirse yetecek alanla.

Toplam yatırım 20 milyon euro olarak sabitlendi: yüzde 70'i binanın kendisi, yüzde 30'u donanım için. Finansmanın yüzde otuzu hibe bileşeni olarak geliyor.

Dünya Bankası devre dışı kaldı, bu da bir bilgi

Dijital dönüşüm bakanı Stefan Andonovski, hükümetin hâlâ uluslararası bir finansör aradığını doğruladı. Dünya Bankası ile görüşülmüş, ancak kendisine göre banka, Avrupa Birliği'nin koşullarıyla uyumsuzluk nedeniyle projeyi finanse edemeyecek. Görüşmeler şimdi AB Büyüme Planı ile uyumlu kurumlara, örneğin Avrupa Konseyi Kalkınma Bankası'na yöneliyor.

Bu, iki kez okunmayı hak eden bir cümle. Proje seçildi, yer seçildi, bütçe sabitlendi - finansör ise hâlâ yok. Bu ülkede sıralama nadiren tersine işler, ama iki yıl sonra biri neden geciktiğini sorduğunda hatırlamakta fayda var.

İki buçuk yıl ve 2027 donanımı

İnşaatın başlangıcından hizmete girişe kadar iki ila iki buçuk yıl öngörülüyor. Donanım 2027-2028 döneminde alınacak; o zamana kadar fiyatların duracağı ya da düşeceği umuluyor. Bina, yapay zekâ ihtiyaçları da dahil olmak üzere genişletilebilsin diye modüler planlanıyor.

Şu anda devletin İçişleri Bakanlığı yetkisinde, Prilep'te bir yedek veri merkezi var. Geri kalan her şey kurumlara, sunucu odalarına ve dışarıdan kimsenin görmediği sözleşmelere dağılmış durumda. Son yıllardaki her siber saldırının aynı cümleyle bitmesinin sebebi tam da bu: "hasarın boyutu tespit ediliyor."

Merkezileşme yalnızca çözüm değil, aynı zamanda risk

İnşaatın ardından devlet kurumlarının verileri yeni altyapıya taşınmaya başlayacak. Beklenti, bunun siber güvenliği yükselteceği yönünde. Muhtemelen yükseltecek de - ama merkezileşmenin başka bir yüzü var: her şey tek bir yerdeyse, hedef de tek bir yerdir.

Onu işletecek insanlar için bütçe olacak mı? O merkezin de çökmesi hâlinde ne olacağına dair bir plan olacak mı? Önümüzdeki iki buçuk yıl bu soruları yanıtlamaya yeter. Asıl soru, kurdele kesilmeden önce birinin bunları sorup sormayacağı.