Mickoski yargıda 200 istihdam açıkladı, yedi ay sonra bir tane bile yok: mahkemeler 639 hakimden 418'iyle çalışıyor

Mart ayında Başbakan Hristiyan Mickoski, Maliye Bakanlığı'nın mahkemelerde 200 yeni istihdam için para onayladığını açıklamış ve bunu "gerçekten büyük bir adım" olarak nitelendirmişti. Yedi ay sonra gerçekleşen istihdam sayısı sıfır. Yargı Konseyi, Maliye Bakanlığı'ndan bunların hiçbiri için tek bir bireysel onay gelmediğini doğruladı.

Hakimler Derneği'nin Yargı Konseyi'nin 2025 Yıllık Raporu'nun ardından yaptığı sert uyarının arka planı bu: hakim eksik, personel eksik, bütçe dar ve reformlar kağıt üzerinde kalıyor. "Adalet; hakimler, profesyonel bir yargı hizmeti ve yeterli kaynaklar olmadan etkili olamaz," diyor hakimler.

Rapordaki rakamlar

Kadro planındaki 639 hakimlikten 31 Aralık 2025 itibarıyla 418'inde hakim görev yapıyordu - doluluk oranı yüzde 65,41. Konsey geçen yıl Hakimler ve Savcılar Akademisi'nin sekizinci döneminden 68 yeni hakimi temel mahkemelere, 17'sini üst mahkemelere seçti, 29 hakim 64 yaşından sonra çalışmaya devam etti, altısı emekli oldu. Yine de Konsey'in kendisine göre temel mahkemelerde acilen 163 hakime daha ihtiyaç var; Üsküp Ceza ve Hukuk mahkemelerinin her birinde 16 hakim eksik.

İdari tarafta durum daha da kötü. Yargı hizmeti için 4.751 kadro öngörülmüş, 1.803'ü dolu - zar zor yüzde 37,95. Yargıdaki toplam çalışan sayısı bir yılda 2.480'den 2.281'e düştü. Yani yeni hakimler geldi, ama tutanak tutacak kimse yok. Üsküp Ceza Mahkemesi'nde öngörülen 628 kadrodan 208'i dolu ve mahkeme beş yılda 131 personel kaybetti. Bu yılın sonuna kadar sekiz kişi daha emekli olacak.

Maliye Bakanlığı üç kez hayır dedi

Yargı Bütçe Konseyi geçen yıl istihdam planını, 239 zorunlu kadro için bakanla doğrudan uzlaşmanın ardından bile, Maliye Bakanlığı'na üç kez sundu. Üç kez olumsuz görüş aldı. 2025'in tamamında yargıda, başka kurumlardan halihazırda çalışan on kişinin devri dışında, olağan yoldan tek bir yeni istihdam ya da terfi olmadı.

Para konusundaki yasaya bile uyulmuyor. Yargı Bütçesi Kanunu, yargıya gayri safi yurt içi hasılanın en az yüzde 0,8'inin ayrılmasını şart koşuyor. Bu 2025'te de olmadı. Aksine, başlangıçta onaylanan 2,97 milyar dinar yıl içinde 32 milyonun üzerinde kesildi ve paranın neredeyse yüzde 80'i maaşlara gitti. Yargı Konseyi'nin kendisi 50 yerine 27 idari personelle çalışıyor ve sözcüsü yok - para yok.

Bedeli vatandaşlar ödüyor

Mahkemelerin 2025'te 674.851 dosyası vardı, 540.241'ini sonuçlandırdılar, 134.610'u sonuçsuz kaldı. Toplam birikim sembolik olarak 119 dosya azaldı. 34 mahkemeden tam 18'i güncel değil olarak değerlendirildi; aralarında Yüksek Mahkeme, İdare ve Yüksek İdare mahkemeleri, Üsküp ve Manastır istinaf mahkemeleri ile Manastır, Pirlepe, Ohri, Struga ve Kalkandelen temel mahkemeleri var. Yüksek İdare Mahkemesi'nde bir dosya ortalama 325 günde, İdare Mahkemesi'nde 279 günde, Üsküp Temel Hukuk Mahkemesi'nde ise 271 günde sonuçlanıyor. Bir iş davası, mülkiyet meselesi ya da devlete karşı bir itiraz için - neredeyse bir yıl beklemek.

Kamuoyundaki iddialara göre Hakimler ve Savcılar Akademisi'ne yeni dönem kursiyer alımı için üçüncü yıldır ilan yok, bahane ise kimsenin çıkarmadığı puanlamaya ilişkin bir yasa değişikliği. Yargıdaki personel eksikliğine Avrupa Komisyonu da son ilerleme raporunda dikkat çekti.

İktidar yıllardır yargı reformundan söz ediyor. Ama ihtiyaç duyduğu personelin yarısından azına sahip bir yargıda hangi reform hayata geçirilebilir? Ve biri en azından tek bir istihdamı imzalamadan önce daha kaç kez büyük bir adım açıklanacak?