Mbi 80 për qind e kafshëve shtëpiake në Maqedoni nuk janë sterilizuar - dhe pikërisht kjo është rrënja e problemit me qentë endacakë, që çdo komunë e sheh, por pak e zgjidhin. Tani po përgatiten ndryshime të Ligjit për mbrojtjen e kafshëve.

Llogaria është e thjeshtë dhe e ashpër: kafshët e pasterilizuara nënkuptojnë pasardhës të paplanifikuar, kurse pasardhësit e paplanifikuar tepër shpesh përfundojnë në rrugë. Vetëm në Shkup në vitin 2023 u evidentuan rreth 4.500 qen rruge. Një vlerësim kombëtar ende nuk ekziston - gjë që vetvetiu tregon sa sistematikisht i qasemi problemit.

Çmimi nuk është vetëm etik, por edhe buxhetor. Komuna e Manastirit në vitin 2025 pagoi 126.000 euro dëmshpërblim për kafshime qensh - shtatë herë më shumë se në vitin 2021. Këto janë para të tatimpaguesve, të shpenzuara për një pasojë që mund të ishte parandaluar me parandalim.

Ndryshimet e reja ligjore parashikojnë masa më të rrepta për pronësi të përgjegjshme. Pronarët që nuk e sterilizojnë kafshën do të duhet ta regjistrojnë dhe të pranojnë mbikëqyrje veterinare. „Të gjithë pronarët që vendosin të mos sterilizojnë duhet t'i regjistrojnë kafshët që të ndiqet pasardhja e re", thotë profesori Vlatko Ilievski nga Fakulteti i Veterinarisë.

Por zgjidhja nuk është e menjëhershme. Angela Grujovska nga Agjencia për ushqim dhe veterinari paralajmëron se sterilizimi masiv jep rezultate vetëm pas 5 deri në 7 vjetësh. Me fjalë të tjera - nëse nuk fillohet seriozisht tani, të njëjtën bisedë do ta bëjmë edhe në vitin 2032. Pyetja është nëse politika ka durim për një zgjidhje që nuk do ta tregojë rezultatin brenda një cikli zgjedhor.