Stratos është projekti që do të ndërtohet në Box Elder County, në veri të Liqenit të Madh të Kripur në Juta. Makina do të kërkojë 9 gigavat fuqi elektrike - më shumë se konsumi total i disa shteteve. E gjithë ajo energji do të kthehet në nxehtësi. Prandaj fizikanët thonë: mbeturina termike ditore e barazvlefshme me 23 bomba atomike të Hiroshimës. Çdo ditë. Pafundësisht.

Shifra nuk është metaforë. Fizikani Robert Davis e llogarit kështu: 9 gigavat nga serverat, plus humbjet nga gjeneratorët me gaz me efikasitet 50-55 për qind, japin gjithsej rreth 16 gigavat mbeturina termike. Kjo është sasia e energjisë që do të lëshohet në atmosferë në formë nxehtësie. Dhe fizika ka vetëm një rregull: energjia që hyn, duhet të dalë.

Çfarë do të thotë kjo për mjedisin? Simulimet tregojnë rritje ditore të temperaturës prej 2,8 gradë Celsius dhe rritje gjatë natës prej 15,5 gradë. Në një luginë ku ajri mbahet natyrshëm, krijohet një efekt i koncentruar i „ishullit të nxehtësisë”. Hulumtimet ekzistuese të objekteve të ngjashme kanë treguar se në një rreze prej disa kilometrash temperaturat e tokës mund të rriten deri në 9 gradë.

Pas projektit qëndron Kevin O'Leary, i njohur nga Shark Tank. Ideja është e qartë: qendrat e IA-së harxhojnë fuqi të madhe, dhe nëse arrini të gjeni një vendndodhje ku mund të ndërtoni pa pengesa dhe të siguroni energji të garantuar, jeni mbi miliarda dollarë fitim. Autoritetet lokale në Juta janë të hapura për biznes. Çështja e pasojave klimatike - nuk është në rendin e tyre të ditës.

Për krahasim - projekti Panteoni në Topusko, Kroaci, do të punojë me 1 gigavat kapacitet. Kjo është nëntë herë më pak se Stratos. Zhvilluesit kroatë pretendojnë se do të zvogëlojnë ndikimin me prodhim diellor (500 megavat) dhe sistem ftohjeje të bazuar në ujë. A është kjo mrekulli teknike apo marketing - do ta tregojë koha.

Për Ballkanin, kjo është një histori me dy fytyra. Nga njëra anë, industria e IA-së sjell investime dhe vende pune. Nga ana tjetër - edhe projekti kroat, që është nëntë herë më i vogël se amerikani, do të ketë pasojat e veta klimatike që ende nuk janë studiuar plotësisht. Kur Silicon Valley vendos se IA duhet të rritet pa kufij, pasojat nuk mbeten në Kaliforni. Ato shpërndahen kudo që ndërtohen qendrat.

23 bomba atomike nxehtësi në ditë. Jo në kuptimin e shpërthimit - në kuptimin e energjisë që lëshohet në atmosferë. Një qytetërim që zgjedh atë rrugë duhet të paktën të pranojë çfarë po bën. Për momentin, të gjithë po pretendojnë se kjo është „progres”, dhe jo diçka për të cilën duhet menduar seriozisht. Kjo është shenja e parë se progresi tashmë po trajtohet si fe - nuk mund të vihet në pyetje, mund vetëm të numërohet.