Psikiyatrist Sue Stuart-Smith: Çiçeklerin güzelliği beyinde romantik aşkın tetiklediği şeyi tetikliyor

Sue Stuart-Smith önce Cambridge'de İngiliz edebiyatı, ancak ardından tıp okudu. Psikiyatrinin iki tutkusunu birleştirdiğini söylüyor: hastaların hayat hikâyeleri ve bilim. İngiliz psikiyatrist ve psikoterapist bugün, bahçenin zihne ne yaptığını anlatan ve 19 dile çevrilen "The Well Gardened Mind" kitabıyla tanınıyor.

Bahçeciliği klinikte değil, evde keşfetti. Eşi, peyzaj mimarı Tom Stuart-Smith, buğday tarlalarıyla çevrili eski bir çiftlikte sıfırdan bir bahçe oluşturdu. O ise mütevazı bir şekilde, baharat bitkileri ve sebzelerle başladı. Ve sonradan mesleki bir duruşa dönüştüreceği bir şey fark etti: tarhlar arasında geçen saatler, birikmiş stresi eritiyordu.

Açıklaması romantik değil, fizyolojik. Ona göre yeşil ortamlarla temas nabzı yavaşlatıyor, kan basıncını ve stres hormonu kortizolün seviyesini düşürüyor, bilişsel işlevi iyileştiriyor. Güzellik ise - örneğin yeni açmış bir çiçeğin güzelliği - beyindeki ödül devrelerini, romantik aşkın harekete geçirdiklerine benzer şekilde etkinleştiriyor.

Bir de hapın sunmadığı bir şey var: gelecek. Bahçecilik planlama demek; bugün ekiyorsunuz ki gelecek bahar bir şey görün. Stuart-Smith'e göre depresyon, kaygı ya da travma yaşayan insanlar için tam da bir "sonrası" olduğu hissi çok değerli. Gerektiğinde ilaçların atılmasını önermiyor, bahçenin onları tamamlamasını öneriyor. İngiltere'de bunun bir adı bile var: "sosyal reçete", yani doktorun reçetenin yanında toplum içinde bir etkinlik de önermesi.

Bu fikri ailesinden de taşıyor. Dedesi Birinci Dünya Savaşı'nda Türkiye'de savaş esiriydi ve ona göre bahçecilik sayesinde iyileşti. Bu aile hikâyesinde bahçe terapisinin köklerini de görüyor.

Haziran 2024'ten bu yana bahçeleri ortak bir bahçe olarak da işliyor. Serge Hill Project okul ziyaretlerini kabul ediyor; kanser hastaları, evsizler, eski mahkûmlar ve demans hastaları için etkinlikler düzenliyor. Yazar, dünyanın her yerinden okurlardan mektup aldığını ve Ukrayna'ya da destek teklif ettiğini söylüyor.

Bunların hiçbiri, her derdi bahçede çapayla tedavi eden bir büyükannenin yanında büyüyen birini şaşırtmayacak. Tek yenilik, artık bir psikiyatristin bunu kortizol ve kan basıncıyla doğrulaması. Kaçımızın bir avlusu, balkonu ya da anne babasının yanında bir parça toprağı var - ve hâlâ terapinin satın alınması gereken bir şey olduğunu düşünüyor?