Ratko Mladiç, birden fazla beyin kanaması geçirdikten sonra Lahey'de tutuklu bulunduğu sırada öldü. Haziran 2022'de Srebrenitsa'daki soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından ömür boyu hapis cezası almıştı. Bosnalı Sırpların ordusunu komuta eden adam beraat etmiş olarak değil, hükümlü olarak öldü - ve bu, tüm hikâyede yoruma yer bırakmayan tek cümle.

Yine de yorumlar hemen ortaya çıktı. Karadağ Meclisi başkanı ve Yeni Sırp Demokrasisi lideri Andrija Mandiç, X'te generalin oğlu Darko Mladiç'e başsağlığı dilediğini yazdı. Babasını kaybetmiş bir insana seslenen özel bir kişi olarak değil - imzalı, arkasındaki partiyle birlikte.

Özel bir kişi değil, mesele tam da bu

Hırvat Avrupa Parlamentosu üyesi Sunçana Glavak sert tepki gösterdi: mesajı, AB'ye girmek isteyen bir ülkenin parlamentosunun başındaki bir adam için utanç verici ve kabul edilemez olarak niteledi. Argümanı duygusal değil, kurumsal - Mandiç özel bir kişi değil, dolayısıyla kamuya açık mesajları siyasi ve kurumsal ağırlık taşıyor.

Glavak, Mladiç'in kesinleşmiş kararla ömür boyu hapse mahkûm edildiğini hatırlattı. Bu suskunlukla geçilip askeri rütbe öne çıkarıldığında soykırım görecelileştirilmiş olur. Bu bir nüans değil. Bilinçli yapılan bir tercih; ve Karadağ, Birliğin kurulduğu değerleri terk ederek bir Avrupa geleceği inşa edemez.

Silahsız bir dünya hayal ettiğini söyleyen adam

İngiliz kamu yayıncısının muhabiri Allan Little aynı gün, Mladiç'le Saraybosna yakınlarındaki Lukavica kışlasındaki ilk karşılaşmasına dair bir anısını yayımladı. General, diye yazıyor, elini dakikalarca tuttu, gözlerini ona dikti ve silahsız, savaşsız bir dünya hayal ettiğini iddia etti. Little onu fanatik, tehlikeli biçimde fanatik olarak hatırladı.

O cümlelerin ardından gelenler mahkeme kararlarında yazılı: toplu katliamlar, etnik temizlik, toplu tecavüz, zorla sürgünler, Srebrenitsa'daki soykırım. Little, kameramanı Tihomir Tunukoviç'i de Sırp topçu ateşi altında kaybetti.

Bir X paylaşımının ağırlığını kim ödüyor

Balkanlarda, hükümlü bir savaş suçlusunun ölümünün bir sınava dönüşmesine alışkınız - onun için değil, yaşayanlar için. O gün konuşan her kamu görevlisi, istese de istemese de kendi devleti hakkında bir şey söylüyor.

Bu yüzden soru, Mladiç ailesinin ne hissettiği değil. Soru şu: bir parlamentonun başındaki bir adam neden bunu bir parti adına kamuoyuna duyurmayı kendi işi sayıyor - hem de geleceğinin Brüksel'de olduğunu yıllardır tekrarlayan bir ülkede? Bu sorunun cevabını Lahey vermiyor. Seçmenler veriyor.