Maliye Bakanlığı, 2025 hasadından üretilen ve teslim edilen tütün için 15.144 tütün üreticisine ayrılan tütün sübvansiyonlarında 2 milyar denardan fazla - daha kesin söylersek 2.028.714.243 denar - ödedi. Etkileyici gelen bir rakam, ama ardında çok daha eski ve daha zor bir hikâye var.

Makedonya'da tütün yalnızca bir tarım ürünü değil - özellikle ülkenin güneyinde ve doğusunda, koca bölgeler için bir yaşam biçimi. On binlerce aile onlarca yıldır geçimini, kavurucu sıcakta toplanan, kurutma deposunda kurutulan ve üreticilerin söz hakkının nadiren olduğu bir fiyata teslim edilen bir yaprağa bağlıyor. Sübvansiyon işte bu yüzden bu kadar önemli: birçokları için bu bir ikramiye değil, başka türlü kapatılamayan bir hesabın parçası.

Yine de iki milyar denarlık rakam ayık bir gözle okunmalı. 15.144 üreticiye bölündüğünde, bu, ortalama bir tütüncünün başlığın ima ettiğinden çok daha azını aldığı anlamına geliyor. Ve burada Makedon tütüncülüğünün ezelî sorusu yatıyor: devlet desteği bu dalın geleceği için bir strateji mi, yoksa kuşaktan kuşağa, dünyanın giderek daha az alıştığı bir yaprağı toplayan ailelerin isyan etmemesi için yıllık bir yangın söndürme mi. Para ödendi - ama tütünün bir geleceği mi, yoksa yalnızca bir sübvansiyonu mu var, açık kalıyor.