Босна и Херцеговина гласаше, и ако некој се надеваше на изненадување, ќе мора да почека уште четири години. Прелиминарните резултати го покажуваат она што Балканот го знае напамет: секој народ гласаше за „своите“, а Комшиќ, кој со години ја нудеше граѓанската идеја, остана без воздух.

Крај на ерата Комшиќ

Најголемата вест доаѓа од хрватскиот блок. Даријана Филиповиќ од ХДЗ БиХ убедливо го освои хрватското место во Претседателството, пред Славен Ковачевиќ од Демократскиот фронт на Жељко Комшиќ. По обработката на над 91 процент од избирачките места во Федерацијата, Филиповиќ имаше 104.293 гласа, Ковачевиќ 68.041, а заедничкиот кандидат на петте хрватски опозициски партии, Зденко Лучиќ, 51.284. Според извештаите, Филиповиќ ќе биде првата жена избрана на оваа функција.

За ХДЗ ова не е само победа, туку потврда на кампањата што ја води со години. Комшиќ доаѓаше на хрватското место со значаен дел гласови од бошњачките гласачи, па ХДЗ тврдеше дека Хрватите не можат сами да си го изберат претставникот. Овојпат го избраа сами. ХДЗ БиХ е прва партија во сите четири жупании со хрватско мнозинство, а во Западнохерцеговската жупанија зема околу 72 проценти.

Комшиќ го призна поразот, а самиот не освои ни пратенички мандат. „Очигледно дојде до етничка хомогенизација на гласачкото тело на сите страни“, рече тој. Неговата партија во Федерацијата падна од 11 на околу 6 проценти. Звучи како пораз на една партија, но всушност е пресуда за една идеја – граѓанска држава во земја скроена по дејтонски мерки. Има ли во БиХ воопшто простор за политика што не почнува со прашањето „кој си ти“?

Додик: „Без Трамп ќе бевме политички мртовци“

Во Република Српска нема изненадување. СНСД на Милорад Додик ја задржа доминацијата: Жељка Цвијановиќ го освои српското место во Претседателството, според прелиминарните податоци со 55,6 проценти. Саво Миниќ води во трката за претседател на РС со околу 202.000 гласа, пред Бранко Блануша од СДС со 160.000, а СНСД е прва партија и на парламентарните избори.

Додик ја прослави победата со песна, а потоа изговори реченица што заслужува да се прочита двапати: „Да не беше величествената победа на Трамп, ние денес веројатно ќе бевме политички мртовци, но благодарение на новиот амбиент сега сме политички победници.“ Му заблагодари и на Путин. Значи, според самиот Додик, резултатот во Бања Лука се пишува во Вашингтон и во Москва. Дали гласачите во РС знаат дека нивниот глас бил само втор фактор?

Бечировиќ и „балканската Швајцарија“

Во бошњачкиот блок Денис Бечировиќ од СДП освои нов мандат, повторно пред Бакир Изетбеговиќ. Изетбеговиќ го призна поразот, но неговата СДА е најсилна партија во Федерацијата – порасна од околу 24 на над 30 проценти, а тој порачува дека без СДА тешко ќе се состави власт. Странката за БиХ скокна од помалку од 4 на околу 9 проценти.

Бечировиќ по победата ги повика Загреб и Белград на соработка: „БиХ може да биде балканска Швајцарија, а Белград и Загреб ги повикувам кон државата БиХ да се однесуваат со почит, барем онака како што Берлин, Париз и Рим се однесуваат кон Швајцарија.“ Убава слика. Само што Швајцарија не мора по секои избори да се прашува дали воопшто ќе има функционална власт.

Загреб слави, гласачите дома

Хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ веднаш ѝ честиташе на Филиповиќ и порача дека хрватскиот народ во БиХ „од вечерва има легитимна претставничка“. Шефот на хрватската дипломатија Гордан Грлиќ Радман зборуваше за „уште еден обид за изборен инженеринг“ што бил надминат. Филиповиќ, пак, во првата изјава му заблагодари на Пленковиќ. Кога соседна влада ја слави победата на изборите во друга држава како своја, тоа доволно кажува колку БиХ навистина сама одлучува за себе.

Ова беа и првите избори во целата земја со биометриска идентификација на гласачите и оптички скенери за гласачките ливчиња, а изборните власти и набљудувачите ги оценија како најтранспарентни од Дејтон наваму. Но транспарентноста не ги извади луѓето од дома: до 18 часот гласаа само околу 36 проценти од 3,4 милиони регистрирани гласачи, а во Федерацијата околу 30 проценти. Огромниот дел од земјата очигледно реши дека резултатот го знае однапред.

Сега почнува потешкиот дел – составувањето власт на државно, ентитетско и кантонално ниво. Во БиХ изборите се само загревање. Вистинскиот натпревар е кој со кого ќе седне на маса и колку месеци ќе трае тоа.