Skip to content

Најмладата пациентка со рак на грлото на матката има 18 години, а организираниот скрининг опфаќал најмногу 15,5 отсто од целната група жени

1 мин. читање
Сподели
Најмладата пациентка со рак на грлото на матката има 18 години, а организираниот скрининг опфаќал најмногу 15,5 отсто од целната група жени

На 17 ноември, Светскиот ден за елиминација на ракот на грлото на матката, гинеколозите кажаа бројка што треба да ја слушне секој родител: најмладата пациентка со цервикален карцином кај нас има само 18 години. „Со помош на вакцинацијата и активниот скрининг, преку кој болеста ќе ја откриваме во најраните фази, можеме да добиеме општество во кое ракот на грлото на матката ќе биде минато“, рече претседателот на Македонската асоцијација на гинеколози и опстетричари (МАГО), проф. д-р Глигор Тофоски.

Системот засега не го гради тоа минато. Во извештај објавен на 7 април 2026 година, Државниот завод за ревизија утврдил дека од 2021 до 2024 година организираниот скрининг опфаќал само меѓу 10,3 и 15,5 проценти од целната популација. Нема доволно систематско следење на жените што треба да направат ПАП-тест, ниту целосна евиденција за тоа кој е поканет, а кој прегледан.

Со вакцината сликата е слична. ХПВ-вакцината е во имунизацискиот календар од 2009 година, а од 2024 година е достапна и за момчињата. Во 2024 година е воведена и деветвалентната вакцина, која штити од девет типови на вирусот. Според Институтот за јавно здравје, во 2025 година опфатот со две дози изнесувал 51,5 проценти, наспроти потребните 95. Во апсолутни бројки, 8.224 деца од целната популација не ги примиле двете дози.

Во родителските групи се споделуваат потсетници за вакцинирање на ќерките, а за момчињата речиси никој не зборува. „Со вакцинирање на двата пола се прекинува синџирот на пренесување на вирусот и се штити целата популација“, објаснува гинекологот Костадинка Ѓуровска.

Матичниот гинеколог Емилија Трајковска предупредува дека многу жени одат на гинеколог само кога ќе почувствуваат проблем или кога ќе забременат. „Преканцерозните лезии на грлото на матката не даваат болка и не предизвикуваат симптоми кои жената би можела да ги препознае“, вели таа.

Вакцината е бесплатна. Скринингот постои. Она што недостасува е систем што ќе ги повика жените наместо да чека тие сами да дојдат, и родители што ќе разберат дека ХПВ не бира пол. Колку уште години ќе чекаме тоа да се смени?