Gjykata Kushtetuese për gjyqtarët: pavarësia nuk është leje që Kushtetuta të anashkalohet

Gjykata Kushtetuese i shkroi Këshillit Gjyqësor dhe Shoqatës së gjyqtarëve një fjali që në një shtet normal nuk do të duhej të shkruhej: pavarësia gjyqësore nuk është arsyetim për mosrespektimin e Kushtetutës. Vendimet e kësaj gjykate janë përfundimtare dhe të ekzekutueshme - pikë.

Shkaku është konkret dhe vlen të ndiqet hap pas hapi. Me vendim të vitit 2025 Gjykata Kushtetuese konstatoi shkelje të lirisë së shprehjes publike të mendimit në rastin e Natasha Stojanovskës. Vendimi pastaj nuk u ekzekutua. Pala kërkoi zbatimin e mekanizmave ligjorë, pas së cilës Gjykata Kushtetuese njoftoi Prokurorinë Publike dhe Këshillin Gjyqësor për mosekzekutimin, në përputhje me nenin 91 të aktit të vet.

Nga Gjykata Kushtetuese shpjegojnë se gjyqtarja e Gjykatës Themelore Civile Shkup i dha prioritet Ligjit për procedurë kontestimore në vend të Kushtetutës, me arsyetimin se ligji nuk përmbante bazë të shprehur për përsëritjen e procedurës mbi bazën e vendimit të Gjykatës Kushtetuese.

Asnjë ligj nuk qëndron mbi Kushtetutën

Përgjigjja e Gjykatës Kushtetuese është e drejtpërdrejtë: zbrazëtitë në legjislaturë interpretohen përmes shpirtit kushtetues, jo anasjelltas. Pavarësia gjyqësore në vendimmarrje nuk do të thotë se vendimet përfundimtare mund të vlerësohen përsëri, të relativizohen ose t'u shtyhet efekti. Ekzekutimi i vendimeve, thonë prej atje, është një nga principet themelore të sundimit të së drejtës, ndërsa respektimi i tyre është veprim në përputhje me Kushtetutën - jo nënshtrim ndaj një organi tjetër.

Kjo e fundit është fjalia kyçe. E gjithë mbrojtja e mosekzekutimit qëndron mbi idenë se kur një gjykatë zbaton vendimin e një tjetre, ajo humb pavarësinë. Gjykata Kushtetuese thotë se kjo nuk është pavarësi, por moszbatim i Kushtetutës.

Kontest juridik apo qorrsokak i thjeshtë

Argumentin se vendimi nuk është përfundimtar për shkak të ankesave të parashtruara Gjykata Kushtetuese e hedh me logjikë të thjeshtë: paformësia për shkak të ankesës nuk e ndryshon gjendjen faktike se vendimi është ignoruar. Këtu thirret edhe në praktikën e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.

Kur institucionet më të larta të gjyqësorit shkëmbejnë publikisht komunikata për atë kush kujt duhet t'i zbatojë vendimin, qytetari që e fitoi aktgjykimin shikon diçka shumë më të thjeshtë nga diskutimi kushtetues. Ai shikon se fitoi në procedurë rezultatin e të cilës askush nuk është i detyruar të ekzekutojë.

Gjykata Kushtetuese përcjell se mbetet e vendosur në mbrojtjen e kushtetutshmërisë, ligjshmërisë dhe të drejtave të qytetarëve. Mbetet të shihet çfarë konkretisht vjen pastaj - sepse komunikatë kundër komunikate nuk është mekanizëm ekzekutimi.