Prokurime pa tender deri në 10.000 euro dhe qasje me pagesë në të dhëna: Kuvendi votoi Ligjin për prokurimet publike

Me 63 vota „pro“ dhe 20 „kundër“, shumica në Kuvend votoi ndryshimet e Ligjit për prokurimet publike. Kur të hyjnë në fuqi, institucionet do të mund të blejnë pa tender deri në 10.000 euro, në vend të 5.000 deri tani. Dhe kush dëshiron t'i shohë të dhënat për prokurimet në format të përshtatshëm për përpunim, do të paguajë tarifë.

Ligji u kthye në Kuvend pasi presidentja Gordana Siljanovska-Davkova refuzoi ta nënshkruajë dekretin për shkak të nenit 13, i cili mundësonte riemërimin e kryetarit dhe anëtarëve të Komisionit Shtetëror për Ankesa në Prokurimet Publike pa një numër të përcaktuar qartë mandatesh. Më 10 nëntor shumica e fshiu atë nen me amendament. Kryetari i Kuvendit Afrim Gashi kujtoi se, sipas nenit 75 paragrafi 3 të Kushtetutës, presidentja tani duhet ta nënshkruajë dekretin.

Neni 13 ra. Gjithçka tjetër mbeti.

Deputeti Mile Cekov llogariti se me pragun e ri shuma vjetore e prokurimeve pa tender mund të arrijë 50.000 euro. Tarifa për procedurën e ankesës rritet nga 200 në 600 euro, gjë që do ta ndiejnë më së shumti firmat e vogla që duan të kundërshtojnë një vendim. Shfuqizohet edhe pëlqimi i Byrosë për Prokurime Publike për prokurimet me procedurë të shkurtuar, ndërsa me ndryshimet fshihet edhe kriteri „çmimi më i ulët“ gjatë zgjedhjes së ofertës më të favorshme.

„Shfuqizohet edhe qasja falas - nëse nuk paguani, nuk mund t'i merrni të dhënat e prokurimeve publike, as gazetarët, as organizatat joqeveritare, as kushdo tjetër“, tha koordinatori i grupit parlamentar të LSDM-së, Oliver Spasovski. LSDM dhe koalicioni, sipas tij, dorëzuan 2.100 amendamente për ta penguar ligjin. Deputetja Ilire Dauti vlerësoi se pragjet më të larta dhe tarifa për të dhënat do ta vështirësojnë kontrollin mbi shpenzimin e parave publike.

Nga VMRO-DPMNE, deputeti Bojan Stojanoski thotë se ndryshimet janë pjesë e Agjendës së Reformave, ndërsa futja e mjeteve digjitale dhe inteligjencës artificiale duhet ta lehtësojë zbatimin e prokurimeve dhe ta ulë rrezikun nga keqpërdorimet.

Sipas Cekovit, vetëm vitin e kaluar përmes prokurimeve publike kaluan 1,6 miliardë euro para publike, dhe ai kujtoi edhe raportin e fundit të Komisionit Evropian, në të cilin konstatohet se në këtë fushë nuk ka përparim. Në një situatë të tillë, shumica vendosi që tenderët të jenë më të rrallë, ndërsa vështrimi në shifra të paguhet. Nëse sistemi është vërtet transparent, pse qytetari duhet të paguajë për të kontrolluar si shpenzohen paratë e tij? Dhe çfarë inteligjence artificiale do ta kapë atë që askush nuk mund ta shohë më falas?