Një video në YouTube me titull „Gjuajtje dhish të egra të klasit botëror në malet e Makedonisë së V.“. Gjuetarë të huaj, një dhi e egër ballkanike në shënjestër, kanali „Aventurat e gjuetisë të Pedro Ampueros“. Në të njëjtat ditë rojtarët e parkut nxjerrin rrjeta peshkimi të vendosura në kundërshtim me ligjin nga Liqeni i Mavrovës dhe e paraqesin rastin në stacionin policor në Mavrovi Anovi. Dy lajme njëri pas tjetrit nga zona më e madhe e mbrojtur në vend - dhe të dyja janë vetëm simptomë.

Drejtori i parkut Haris Ibraimi shpjegon se nuk bëhet fjalë për gjuajtje komerciale, por për shkurtim sanitar me pëlqime të institucioneve kompetente, nën mbikëqyrjen e parkut dhe si pjesë e një programi për ndjekjen e shëndetit të kafshëve. Ndoshta. Por pyetja që hap videoja nuk është a ka vulë, por mbi bazën e cilit plan, cilës zonë dhe cilave të dhëna shkencore miratohet shkurtimi në një park që nuk ka as edhe një dokument bashkëkohor të vlefshëm për administrim.

Kufij të vitit 1952, zonim i vitit 1988

Mavrova është shpallur park nacional më 19 april 1949. Me ndryshimet e vitit 1952 sipërfaqja u zmadhua nga 11.750 në 73.088 hektarë, dhe brenda hyrën 37 vendbanime. Ata kufij vlejnë edhe sot. Zonimi, sipas të dhënave të parkut, është përpunuar në kuadër të Planit Hapësinor të vitit 1988. Parku, pra, administrohet me një hartë më të vjetër se shteti.

Në vitin 2004 Makedonia miratoi një Ligj të re për mbrojtjen e natyrës. Neni 187 caktoi afat gjashtëvjeçar për rivlerësimin e zonave të vjetra të mbrojtura dhe akte të re për shpallje. Afati skadoi në 2010. Pelisteri dhe Galiçica e përfunduan procedurën. Mavrova jo: nuk ka ligj të re, nuk ka Plan administrimi, nuk ka Plan hapësinor. Neni 184 thotë se mbrojtja e vjetër vazhdon të vlejë, kështu që parku formalisht nuk është fshirë nga harta. Por „formalisht i mbrojtur“ dhe „i mbrojtur“ nuk janë e njëjta gjë.

Studim, projektligj, tërheqje pa arsyetim

Studimi për rivlerësim është përpunuar nga 2011 deri në 2013. Në shkurt 2015 projektligji për rishpallje u publikua në ENER - dhe pastaj u tërhoq pa arsyetim publik, thonë nga „Eko-svest“. Në 2021 institucionet publikisht i kalonin përgjegjësinë nga njëri tek tjetri: Qeveria pretendonte se parku nuk kishte dorëzuar zonim të harmonizuar, parku pretendonte se propozimi ishte gati qysh në 2012, por Ministria nuk e pranoi. Njëmbëdhjetë vjet një dokument shëtit midis dy adresave.

Ndërkohë ekologjistët numërojnë pasojat: prerje komerciale, gjuajtje, hidrocentrale të vogla, urbanizim i paligjshëm. Shembulli më konkret është hidrocentrali i vogël „Ribniçka“. Investitori dorëzoi kërkesë për çlirimin e trasesë. Drejtori thotë se asnjë dru nuk është prerë e as shënuar dhe se parku ende nuk ka kërkuar pëlqim nga Ministria e Bujqësisë. Por investitori ende tre vjet më parë pagoi rreth shtatë milionë denarë kompensim për prerjen. Para për prerje, të paguara para se mbrojtja të përcaktohej fare - ky është vakumi juridik në një fjali. Konventa e Bernës qysh në 2025 rekomandoi ndalimin e hidrocentraleve në park dhe përfundimin urgjent të rishpalljes.

Pesë kërkesa dhe një përgjigje

„Eko-svest“ dhe edhe 21 organizata dërguan pesë kërkesa Qeverisë dhe institucioneve: urgjentisht të nisë dhe përfundojë rishpallja, projektligji të dalë në debat publik, zonimi të harmonizohet me gjetjet shkencore, moratorium për projektet e dëmshme dhe zbatimi i rekomandimeve nga Berna.

Përgjigjja e Ministrisë së Mjedisit: procedura „duhet të përfundohet“, dhe Ministria „është e hapur për organizimin e një debati publik me kërkesë të organizatave qytetare“. Organizatat pikërisht atë kërkuan, me shkrim, më 9 shtator. Ministria përgjigjet se është e hapur për diçka që tashmë është kërkuar. Kaq për urgjencën.

Mavrova nuk ka nevojë për një studim tjetër. Ka studim, ka projektligj nga 2015, ka rekomandim të Konventës së Bernës, ka 22 shoqata me kërkesa konkrete mbi tavolinë. Ajo që mungon është një nënshkrim. Kush do ta vendosë - dhe në cilin mandat?