Siljanovska-Davkova: Maqedonia është rekordmene për ndryshime kushtetuese, e pjesa më e madhe e tyre u imponuan nga jashtë

Presidentja Gordana Siljanovska-Davkova e shënoi afrimin e 35-vjetorit të Kushtetutës me një diagnozë që nuk tingëllon festive. Në takim me Shoqatën Maqedonase të Juristëve të Rinj, ajo vlerësoi se Maqedonia është rekordmene për numrin e ndryshimeve kushtetuese, një pjesë e madhe e të cilave u imponuan nga jashtë.

Ajo nuk flet nga anash. Në vitin 1991 ishte anëtare e jashtme e Komisionit Kushtetues, ndërsa në takim i shpjegoi fazat e miratimit - nga Projekt-kushtetuta, përmes debatit publik nga i cili dolën vërejtje dhe propozime të shumta, deri te debati mes deputetëve dhe ekspertëve. Kushtetuta u shpall më 17 nëntor 1991, ndërsa teksti bazë kishte 134 nene.

Vlerësimi i saj është pozitiv, por jo pa rezerva. Sipas presidentes, një pjesë e zgjidhjeve nuk e kaluan provën e kohës, teksti ka dispozita të pasakta dhe të paqarta, ndërsa terminologjia juridike nuk është e harmonizuar, gjë që hap hapësirë për interpretime të ndryshme. Maqedonia, thotë ajo, është shembull i rrallë i një shteti që e ka ndryshuar dy herë preambulën e Kushtetutës.

Mesazhi kryesor është se Kushtetuta nuk duhet trajtuar vetëm si akti më i lartë juridik, por edhe si kontrata shoqërore më e rëndësishme mes qytetarëve dhe shtetit. Ajo propozoi një Komision Kushtetues parlamentar më aktiv, me ekspertë të jashtëm të së drejtës kushtetuese, i cili vazhdimisht do ta ndiqte zbatimin e Kushtetutës dhe do të propozonte zgjidhje. Kërkon gjithashtu që marrëdhënia mes së drejtës maqedonase dhe asaj evropiane të rregullohet më qartë si materie kushtetuese.

Juristët e rinj e vunë theksin te patriotizmi kushtetues dhe edukimi për Kushtetutën, dhe kërkuan që Kuvendi, gjatë ndryshimeve eventuale në të ardhmen, ta respektojë me konsekuencë procedurën dhe të hapë hapësirë për debat ekspertësh dhe gjithëpërfshirës.

Koha e këtij mesazhi nuk është e rastësishme. Ndryshime të reja kushtetuese sërish janë pjesë e agjendës evropiane të Maqedonisë. Nëse vetë presidentja thotë se një pjesë e ndryshimeve të deritanishme u imponuan nga jashtë, dhe teksti me secilin prej tyre u bë më i vështirë për t'u lexuar, atëherë pyetja e vërtetë nuk është sa herë është ndryshuar Kushtetuta - por sa prej këtyre ndryshimeve ishin vendime të marra në shtëpi.