Сиљановска-Давкова: Македонија е рекордер по уставни измени, а голем дел од нив биле наметнати однадвор

Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова го одбележа приближувањето на 35-годишнината од Уставот со дијагноза што не звучи празнично. На средба со Македонското здружение на млади правници таа оцени дека Македонија е рекордер по бројот на уставни измени, од кои голем дел биле наметнати однадвор.

Таа не зборува од страна. Во 1991 година била надворешна членка на Уставната комисија, а на средбата ги објасни фазите на донесувањето – од Нацрт-уставот, преку јавната дискусија од која произлегоа бројни забелешки и предлози, до дебатата меѓу пратениците и експертите. Уставот е прогласен на 17 ноември 1991 година, а основниот текст имал 134 члена.

Нејзината оценка е позитивна, но не безрезервна. Според претседателката, дел од решенијата не го положиле тестот на времето, текстот има непрецизни и нејасни одредби, а правната терминологија не е усогласена, што отвора простор за различни толкувања. Македонија, вели таа, е редок пример на држава што двапати ја менувала преамбулата на Уставот.

Главната порака е дека Уставот не треба да се третира само како највисок правен акт, туку и како најважен општествен договор меѓу граѓаните и државата. Таа предложи поактивна собраниска Уставна комисија, со надворешни експерти по уставно право, која континуирано би го следела спроведувањето на Уставот и би предлагала решенија. Бара и односот меѓу македонското и европското право појасно да се уреди како уставна материја.

Младите правници го ставија акцентот на уставниот патриотизам и образованието за Уставот, и побараа Собранието при евентуални идни измени доследно да ја почитува постапката и да отвори простор за експертска и инклузивна дебата.

Времето на оваа порака не е случајно. Нови уставни измени повторно се дел од европската агенда на Македонија. Ако самата претседателка вели дека дел од досегашните измени биле наметнати однадвор, а текстот станал потежок за читање со секоја од нив, тогаш вистинското прашање не е колку пати е менуван Уставот – туку колку од тие измени биле одлука донесена дома.