Evlat edinilenlerin biyolojik ebeveynlerini öğrenme hakkı hâlâ yok: Strazburg karar verdi, 123-a maddesi ise yerinde duruyor

"Gerçekleştirilen evlat edinmelere ilişkin veriler resmi sırdır." Aile Kanunu'nun 2004'te eklenen 123-a maddesinin tamamı bu. Yıllardır evlat edinilmiş insanlarla biyolojik ebeveynlerinin kim olduğu sorusu arasında duran tek bir cümle.

"Gradime idnina" (Geleceği İnşa Ediyoruz) Derneği, maddenin kaldırılmasını ve evlat edinilenlerin belli bir yaşa geldikten sonra kökenlerine dair verilere erişebilmesini istiyor. Dernek Başkanı İlija Yovanoviç, amaçlardan birinin yakın akrabaların farkında olmadan ilişkiye ya da evliliğe girmesini önlemek olduğunu söylüyor ve düğünden sonra DNA yoluyla kardeş olduklarını öğrenen insanlar bulunduğunu iddia ediyor. Makedonya'dan belgelenmiş somut vakalar ise sunulmadı.

Derneğin tahminine göre Makedonya'da ayrılmış biyolojik ailelerle bağlantılı 90 bin ile 95 bin arasında kişi birbirini arıyor. Bu onların rakamı; araştırma henüz kurumlara sunulmadı. Yovanoviç ayrıca kaybolan tıbbi belgelerden ve doğumhanelere ait verilerden söz ediyor.

Bu arada ZNAM meclis grubu Aile Kanunu'nda değişiklikler hazırlıyor. Milletvekili Pavle Arsoski'ye göre tartışmalı madde "evlat edinildiklerini öğrendikten sonra kökenlerinin peşine düşen evlat edinilmiş çocukların yüksek yararına değil".

Devlet bu konuda zaten kaybetti. "Mitrevska - Kuzey Makedonya" davasında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 14 Mayıs 2024'te, Sözleşme'nin özel ve aile hayatına saygı hakkını düzenleyen 8. maddesinin ihlal edildiğine oy birliğiyle hükmetti. Mirjana Mitrevska, 123-a maddesi nedeniyle Strazburg'da dava kazanmış Makedonya'daki tek kişi.

Sosyal Politika Bakanlığı, Aile Kanunu'nda değişiklik için bir çalışma grubu kurduğunu ve diğer konuların yanı sıra 123-a maddesinin de ele alındığını söylüyor. Ne bir süre verildi ne de evlat edinilenlerin verilere nasıl erişeceğine dair bir model. Bir kanundaki tek bir cümlenin, bir insanın nereden geldiğini bilme hakkından daha ağır basmaktan vazgeçmesi için Strazburg'dan kaç karar daha gerekiyor?