Dünya Bankası: reform olmazsa büyüme yılda yüzde 2,4'e düşer, Makedonya 2050'ye kadar AB ortalama gelirinin ancak yüzde 55'ine ulaşır

Dünya Bankası, büyüme ve istihdam raporunu Üsküp'te tanıttı ve mesaj hiç hoş değil: Makedonya bağımsızlıktan sonra büyük bir sıçrama yaptı, sonra durdu. Yirmi yıldan kısa sürede ülke alt-orta gelirden üst-orta gelire geçti, ama son 17 yıldır o platoda kalmış durumda.

Hiçbir şey değişmezse, ortalama yıllık büyüme 2050'ye kadar yüzde 2,4'e gerileyecek. Bu hızla Makedonya yüzyılın ortasında AB ortalama gelirinin ancak yüzde 55'ine ulaşabilecek. Kapsamlı bir reform paketi ise büyümeyi yüzde 3,8'e çıkarabilir, şu anda işgücü piyasasının dışında kalan insanlar için 53.000 iş yaratabilir ve 196.000 çalışanın daha maaşlarını ve koşullarını iyileştirebilir.

Komşular farkı daha hızlı kapatıyor

Bölgeyle karşılaştırma en acı veren rakam. Son on yılda Arnavutluk, Sırbistan ve Karadağ AB ile aralarındaki gelir farkını yedi ila on puan azalttı. Makedonya ise yalnızca dört puan, Birlik'teki kişi başına ortalama GSYİH'nin yaklaşık yüzde 42'sine.

Dünya Bankası'na göre mevcut büyüme modeli sınırlarına dayanıyor: özel tüketim, katma değeri düşük ve ithalatı yüksek yabancı yatırımlar, az sayıda pazar ve ürüne yoğunlaşmış ihracat. Rapor üç yapısal zayıflığa işaret ediyor: düşük verimlilik ve düşük yatırım, zayıf rekabetle bozulmuş piyasalar ve yeterince kullanılmayan, giderek azalan ve pahalılaşan insan sermayesi.

Olmayan insanlar

Kadınların işgücüne katılımı erkeklerinkinden 19 puan daha düşük. Gençlerin yüzde 24'ü ne çalışıyor ne de eğitim ya da kursta. Çalışanların yaklaşık yüzde 22'si yaptığı iş için gereğinden fazla nitelikli. Gerçek bir başarı da var: kıdemli ekonomist Sanja Madjareviç-Şuyster'e göre işsizlik bugün yaklaşık yüzde 11, yirmi yıl önce ise yaklaşık yüzde 35'ti; yoksulluk ise neredeyse üçte birine indirildi.

Başbakan Hristiyan Mickoski raporu reformlar için iyi bir temel olarak değerlendirdi ve son 27 ayda ortalama büyümenin yüzde 3,5'in üzerinde, yani AB'deki büyümenin üstünde olduğunu belirtti. Ama kendisi de her rapordan daha kötü görünen bir rakam konusunda uyardı: bugün 709.000 kayıtlı çalışan var, yüzde beşlik büyüme için en az 800.000 gerekiyor ve 15 ila 20 yıl içinde, onun endişesine göre, bu sayı 500.000'in altına düşebilir.

Hem Dünya Bankası hem hükümet aynı deliği görüyor: olmayan insanları. Fark tonda: banka durgunluk riskinden, hükümet istikrardan söz ediyor. Komşular AB ile farkı daha hızlı kapatabiliyorsa, Makedonya'yı ne frenliyor - ve şimdi herkesin alkışladığı reformları kim hayata geçirecek?