Të birësuarit ende pa të drejtë të mësojnë prindërit biologjikë: Strasburgu vendosi, ndërsa neni 123-a ende qëndron

„Të dhënat për birësimet e themeluara janë sekret zyrtar“. Ky është i gjithë neni 123-a i Ligjit për familjen, i futur në vitin 2004. Një fjali e vetme që me vite qëndron mes njerëzve të birësuar dhe pyetjes se kush janë prindërit e tyre biologjikë.

Shoqata „Gradime idnina“ kërkon që neni të shfuqizohet dhe që të birësuarit, pas mbushjes së një moshe të caktuar, të kenë qasje në të dhënat për prejardhjen e tyre. Kryetari Ilija Jovanoviq thotë se një nga motivet është të parandalohet që të afërm të ngushtë, pa e ditur, të hyjnë në lidhje ose martesë, dhe pohon se ka pasur njerëz që vetëm pas dasmës, përmes ADN-së, kanë mësuar se janë vëlla e motër. Raste konkrete të dokumentuara në Maqedoni nuk u prezantuan.

Sipas vlerësimit të shoqatës, në Maqedoni po kërkojnë njëri-tjetrin mes 90.000 dhe 95.000 persona të lidhur me familje biologjike të ndara. Kjo është shifra e tyre, ndërsa hulumtimi ende duhet t'u prezantohet institucioneve. Jovanoviq flet edhe për dokumentacion mjekësor të zhdukur dhe të dhëna nga maternitetet.

Paralelisht, grupi parlamentar i ZNAM përgatit ndryshime të Ligjit për familjen. Neni kontestues, sipas deputetit Pavle Arsoski, „nuk është në interesin më të mirë të fëmijëve të birësuar, të cilët pasi mësojnë se janë të birësuar, kërkojnë prejardhjen e tyre“.

Shteti tashmë ka humbur për këtë çështje. Në rastin „Mitrevska kundër Maqedonisë së Veriut“, Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut më 14 maj 2024 konstatoi njëzëri shkelje të nenit 8 të Konventës, të drejtën për respektimin e jetës private dhe familjare. Mirjana Mitrevska është i vetmi rast në Maqedoni me aktgjykim të fituar në Strasburg për shkak të nenit 123-a.

Ministria e Politikës Sociale thotë se ka formuar grup pune për ndryshimet e Ligjit për familjen dhe se ndër të tjera po shqyrtohet edhe neni 123-a. Afat nuk është dhënë, as model sipas të cilit të birësuarit do të merrnin qasje në të dhëna. Sa aktgjykime nga Strasburgu duhen që një fjali në ligj të pushojë së qeni më e rëndësishme se e drejta e njeriut të dijë nga vjen?