Ohri Çerçeve Anlaşması'ndan bu yana yirmi beş yıl geçti ve devlet tek bir ortak anma düzenleyemedi. Hükümet resmi bir oturum yaptı. BDI kendi kutlamasını yaptı. Herkes kendi anıt levhasının önünde, herkes aynı belgenin kendi versiyonuyla.

Hükümet oturumuna başbakan yardımcısı Aleksandar Nikoloski başkanlık etti. Başbakan Hristiyan Mickoski orada değildi - yıldönümünü bir Facebook paylaşımıyla andı. „Geçmişi değiştiremeyiz, ama nasıl bir gelecek inşa edeceğimize karar verebiliriz”, diye yazdı. 2001'de bir savaşı durduran bir belge için bu, oldukça tutumlu bir katılım.

Birinci başbakan yardımcısı Bekim Sali, 2001'in siyasetçileri barışı ve kurumsal eşitliği inşa ettiyse, bu kuşağın da topluluklar arasında uzun vadeli güveni inşa etmesi gerektiğini söyledi. Nikoloski ise fırsatı Üsküp-Bllace ve Kalkandelen-Gostivar otoyollarından söz etmek için kullandı, ama anlaşmayı parti puanı için kullandıkları gerekçesiyle parmağını BDI'ye doğrultmayı da ihmal etmedi.

BDI kendi kutlaması ve kendi mesajıyla

BDI'den, Ohri Anlaşması'nın seçici biçimde kabul edilemeyeceği yanıtı geldi - iktidara uyduğu yerde saygı gösterilip eşitliği güvence altına aldığı yerde etrafından dolaşılamaz. Parti kendisini, anlaşmayı bir barış belgesinden anayasal ve kurumsal gerçekliğe dönüştüren sürecin taşıyıcısı olarak sundu.

Cumhurbaşkanı Gordana Siljanovska-Davkova Struga'daydı ve tam da bu şehrin farklılıklara saygının açık bir örneği olduğunu söyledi. Arnavutlar İçin İttifak lideri Arben Taravari yeni bir anlaşma istedi. Adalet Bakanı Yeton Şasivari, anlaşmanın yalnızca tarihsel bir tarih değil, süregiden bir kurumsal sorumluluk olduğunu belirtti. Meclis Başkanı Afrim Gaşi, belgeye siyasi farklılıkların üstünden bakılması çağrısı yaptı.

Her birinin bir noktası var. Sorun şu ki hiçbiri bunu aynı masanın başında söylemiyor.

2001'de o masada kimler oturuyordu

Anlaşma, silahlı çatışmanın ardından 13 Ağustos 2001'de Vodno'daki cumhurbaşkanlığı konutunda imzalandı. İmzayı, dönemin cumhurbaşkanı Boris Traykovski, başbakan Lyupço Georgiyevski, SDSM lideri Branko Tsırvenkovski, PDP lideri İmer İmeri ve DPA lideri Arben Xhaferi attı; AB ve ABD arabuluculuk yaptı.

Beş imzacıdan hiçbiri artık siyasette değil. Üçü hayatta değil - Traykovski 2004'te hayatını kaybetti, İmeri 2008'de, Xhaferi 2012'de vefat etti. İmzaladıkları belge ise bugün de kürsüyü kimin tuttuğuna göre farklı yorumlanıyor.

Yirmi beş yıl, bir devletin ortak bir tarihi mi yoksa iki ayrı tarihi mi olduğuna karar vermesi için yeterli bir süre. Kurumların bu çarşamba verdiği yanıt açıktı ve tek bir mazereti yoktu: iki kutlama, iki salon, iki izleyici. Bir sonraki yıldönümü geldiğinde, birinin hiç olmazsa bir kez birlikte oturmayı önerip önermediğini kontrol etmeye değer - ya da herkesin böylesinin daha rahat olduğunda anlaştığını.