1963 yılında Üsküp'ü yerle bir eden felaket depremin üzerinden altmış üç yıl geçti. Yıl dönümünü anmak için, Üsküp Şehri bir çelenk ve bir konuşmadan fazlasını düzenledi - açık bir otobüsle şehrin ücretsiz panoramik turu, ki bu turda vatandaşlar Üsküp'ü felaketten önceki haliyle tanıma fırsatı buldu.

Panoramik otobüs ve Makedonya Turist Rehberleri ve Refakatçileri Derneği rehberlerinin uzman rehberliğiyle, Üsküplüler zamanda bir yolculuğa çıktı. Yıkılan yapıların, şehrin eski çehresini şekillendiren yerlerin, 26 Temmuz 1963 öncesi hayatın hikâyeleri - bugün yalnızca eski fotoğraflarda ve en yaşlıların hafızasında var olan her şey. Kalkış „Makedonija” Kapısı'ndandı.

„Üsküp, trajediyi güce, anıları ise geleceğini üzerine inşa ettiği temele dönüştüren bir şehirdir”, diye yazdı belediye başkanı Orce Corcievski. Ve o sözlerde gerçeklik var - dünyada pek az şehir harabelerden yeniden inşa olma duygusunu bu kadar iyi bilir, ve pek azı normal bir gün ile felaket arasındaki sınırın ne kadar kırılgan olduğunu bu kadar iyi bilir.

Böyle girişimler, her türlü politikanın ötesinde, değerlidir. Çünkü hafıza otomatik değildir - beslenir ya da kaybolur. Eski Üsküp'ün nasıl göründüğünü, düşen binaların nerede durduğunu, birkaç saniyede ne kadar çok şeyin kaybolduğunu bilmeden büyüyen her nesil, kendi kimliğinin bir parçası eksik olan bir nesildir. Panoramik otobüs kaybolan binaları geri getirmeyecek. Ama aynı derecede değerli olanı geri getirebilir - onların hikâyesini, ve bugün sahip olduğumuz şehrin neden tam da böyle göründüğünün hatırlatmasını.