Arnavutluk 2025'te 12,4 milyon yabancı ziyaretçi ağırladı - bir önceki yıla göre yüzde altı virgül altı fazla. Bu, komşularda genelde alayla ya da kıskançlıkla yorumlanan, nadiren nasıl elde edildiği sorulan bir rakam. Oysa Tiran'ın hikâyesi tam da bu: böyle bir tarihi olan bir şehrin otuz yılda, Batılı dergilerin işlenmemiş elmas diye tanımladığı bir yere nasıl dönüştüğü sorusu.

Tiran ancak 1920'den beri başkent. Öncesinde Osmanlı mirası taşıyan küçük bir kasaba. Sonra İtalyan işgali, ardından Enver Hoca'nın tecridi, sonra doksanlar. Yürüyerek gezildiğinde bu katmanların her biri hâlâ görünüyor; merkez ise zahmetsizce yürünerek dolaşılıyor.

Başkalarının yıktığını burada müzeye çevirdiler

Tiran'ın en iyi yanı, kendi geçmişiyle kurduğu ilişki. Hoca'nın beton sığınakları ne yıkıldı ne de çimen ve sessizlikle örtüldü - ikisi müzeye dönüştürüldü. Bunk'Art 2, komünizmin tarihini onu yaşayan insanların tanıklıklarıyla anlatıyor. Eski gizli polis merkezi olan Yapraklar Evi ise yirmi yıllık diktatörlüğün dinleme ve baskı müzesi.

Balkanlı okurun durması gereken yer burası. Biz hâlâ arşivler açılsın mı diye tartışıyoruz. Orada ondan bilet çıkardılar.

Diktatörün onuruna 1988'de dikilen piramit, bugün Avrupa parasıyla yenilenmiş bir kültür merkezi ve sanat okulu. Tek bir adamın simgesiyken, programlama öğrenen çocukların binası oldu.

İki günde neler görülür

İskender Bey Meydanı ve Gjergj Kastrioti'nin atlı anıtı, Ulusal Opera ve Bale binası ile Tarih Müzesi'nin mozaiği. On sekizinci yüzyıl sonundan kalma, şehrin en eski İslam mabedi olan Ethem Bey Camii - nadir bir özellikle: İslami süslemenin genelde yapmadığı çiçek freskleriyle. İnancın yasak olduğu on yıllara yanıt olarak yükseltilen, Balkanlar'ın en büyükleri arasındaki Namazgâh Camii. İçinde yüzülen gölü ve su kıyısındaki teraslarıyla büyük park.

Yemek için çağdaş Arnavut mutfağında şef Bledar Kola'nın Mullixhiu'su, geleneksel için Oda Garden ve Shuci. Kahve Radio Bar'da, Nouvelle Vague'da ve Komiteti'de içiliyor.

En iyi zaman ilkbahar ve erken sonbahar - yaz yüksek sıcaklık ve nem getiriyor. Ailesi Arnavut-Kosovalı köklere sahip olan Dua Lipa, Kasım 2022'de vatandaşlık aldı ve o zamandan beri şehrin en gür sesli elçisi. Ama Tiran onun sayesinde dolmuyor. İtalya'dan ucuz, İspanya'dan yakın ve elindekini göstermeye istekli olduğu için doluyor.