Bakan vatandaşlara tasarruf etmelerini öneriyor, devlet ise yeni bir vatandaş tahviliyle onlardan borç alacak

Maliye Bakanı Gordana Dimitrieska-Koçoska'nın vatandaşlara bir tavsiyesi var: dünya ekonomisindeki belirsizliğin farkında olun ve tasarruf edin. Devletin ise aynı anda onların birikimleri için bir planı var. 2026 sonuna kadar yeni bir vatandaş tahvili çıkaracak - vatandaşlar devlete borç verecek ve faiz alacak. Ne kadar para istediğini, hangi faizle ve hangi vadeyle, bakan şimdilik söylemedi.

Yıl sonuna kadar devlet kendini iç piyasada, devlet tahvilleri ve vadesi gelen borçların yeniden finansmanıyla finanse edecek. 2027'de ise yurt dışında yeni borçlanma geliyor; her şeyden önce 2023 eurobondunun geri ödenmesi için - yüzde 6,96 faizle ihraç edilmiş 500 milyon euro. Seçeneklerden biri, yeni borcun iki ihraca bölünmesi.

250 yerine sadece 150 milyon - yüksek faizler yüzünden

Birkaç gün önce Makedonya uluslararası piyasadan planlanan 250 milyon yerine 150 milyon euro borçlandı. Bakana göre sebep fiyat: Fransız tahvilleri yüzde 5,4'ün, İngiliz tahvilleri yüzde 6'nın üzerinde işlem görüyor. Bakan, "Durum daha önce olanın dışında" dedi. Ocak ayında devlet zaten bir eurobond ile, 500'er milyonluk iki dilimde, yüzde 3,875 ve 4,75 faizle bir milyar euro borç almıştı.

Aynı zamanda Hükümet 2026 bütçesinde ikinci revizyonu kabul etti - bir yıl içinde ikincisi. Gelirler ve giderler yaklaşık 5,3'er milyar dinar azaltılıyor, ancak açık 46,3 milyar dinar, yani GSYİH'nin yüzde 4,1'i olarak kalıyor. Kesintilerin en büyük kısmı sermaye yatırımlarına düşüyor - 5,7 milyar dinar, en çok da enerji ve çevre bakanlıklarında. Bakan örnek olarak, 200 milyon dinardan fazla ayrılmış olan Ceza İnfaz İdaresi'ndeki başarısız bir ihaleyi gösterdi.

Faizler borçtan daha hızlı büyüyor

İşte tahvil alacak herkesin bilmesi gereken rakam. Kamu borcu ikinci çeyreğin sonunda GSYİH'nin yüzde 58,8'i, yaklaşık 10,7 milyar euroydu. Kamu Borç Yönetimi Stratejisi'ne göre 2026 sonunda yüzde 61,5, 2027'de yüzde 61,8 olacak - yüzde 60 eşiğinin üzerinde. 2027'de faizler için 24,4 milyar dinar, yaklaşık 397 milyon euro öngörülüyor. Aynı yıl sermaye yatırımları için yaklaşık 43,6 milyar dinar planlanıyor. Yani yalnızca faizler, devletin sermaye yatırımlarına koymayı planladığı tutarın yarısından fazlasına ulaşacak.

Bir ekonomi analistinin hesabına göre faiz ödemeleri 2022'den 2026'ya kadar yüzde 110'dan fazla arttı, borcun kendisi ise yaklaşık yüzde 40. Devlet giderek daha pahalıya borçlanıyor, yatırımlar erteleniyor. Tasarruf etmek, demek ki, iyi bir tavsiye. Tek soru, bunun tavsiyeyi verene de geçerli olup olmadığı.