Ministrja u këshillon qytetarëve të kursejnë, ndërsa shteti do të huazojë prej tyre përmes një obligacioni të ri qytetar

Ministrja e Financave Gordana Dimitrieska-Koçoska ka një këshillë për qytetarët: të jenë të vetëdijshëm për pasigurinë në ekonominë botërore dhe të kursejnë. Shteti njëkohësisht ka një plan për kursimet e tyre. Deri në fund të vitit 2026 do të lëshojë një obligacion të ri qytetar - qytetarët do t'i japin hua shtetit dhe do të marrin interes. Sa para kërkon, me çfarë interesi dhe me çfarë afati, ministrja ende nuk e tha.

Deri në fund të vitit shteti do të financohet në tregun vendor, me letra me vlerë shtetërore dhe rifinancim të borxheve që maturohen. Në 2027 vjen huamarrje e re jashtë vendit, para së gjithash për shlyerjen e euroobligacionit të vitit 2023 - 500 milionë euro, të lëshuara me interes 6,96 për qind. Një nga opsionet është që borxhi i ri të ndahet në dy emetime.

Në vend të 250, vetëm 150 milionë - për shkak të interesave të larta

Para disa ditësh Maqedonia u huazua në tregun ndërkombëtar me 150 milionë euro, në vend të 250 milionëve të parashikuara. Arsyeja, sipas ministres, është çmimi: obligacionet franceze tregtohen mbi 5,4 për qind, ato britanike mbi 6 për qind. „Gjendja është jashtë asaj që ishte më parë“, tha ajo. Në janar shteti tashmë huazoi një miliard euro përmes euroobligacionit, në dy këste nga 500 milionë, me interesa 3,875 dhe 4,75 për qind.

Njëkohësisht, Qeveria miratoi rishikimin e dytë të buxhetit për 2026 - të dytin brenda një viti. Të hyrat dhe shpenzimet ulen për nga rreth 5,3 miliardë denarë, por deficiti mbetet 46,3 miliardë denarë, ose 4,1 për qind e BPV-së. Pjesa më e madhe e shkurtimeve bie mbi investimet kapitale - 5,7 miliardë denarë, më së shumti te ministritë e energjetikës dhe mjedisit. Si shembull ministrja përmendi një tender të dështuar në Drejtorinë për Ekzekutimin e Sanksioneve, për të cilin ishin parashikuar më shumë se 200 milionë denarë.

Interesat rriten më shpejt se borxhi

Ja numri që duhet ta dijë kushdo që do të blejë obligacion. Borxhi publik në fund të tremujorit të dytë ishte 58,8 për qind e BPV-së, rreth 10,7 miliardë euro. Sipas Strategjisë për menaxhimin e borxhit publik, ai do të jetë 61,5 për qind në fund të 2026 dhe 61,8 për qind në 2027 - mbi pragun prej 60 për qind. Për interesa në 2027 janë parashikuar 24,4 miliardë denarë, afërsisht 397 milionë euro. Atë vit për investime kapitale janë planifikuar rreth 43,6 miliardë denarë. Pra, vetëm interesat do të arrijnë më shumë se gjysmën e asaj që shteti planifikon të investojë në investime kapitale.

Sipas llogaritjes së një analisti ekonomik, pagesat e interesave nga 2022 deri në 2026 janë rritur për mbi 110 për qind, ndërsa vetë borxhi për rreth 40 për qind. Shteti huazon gjithnjë e më shtrenjtë, ndërsa investimet shtyhen. Të kursesh, pra, është këshillë e mirë. Pyetja është vetëm nëse vlen edhe për atë që e jep.