Vučić'in medya makinesi dağılıyor: kamu yayıncısı izleyicilerden özür diledi, RTS'nin genel müdürü gitti

Öğrenci Listesi'nin Sırp İlerici Partisi'ni açık farkla yendiğinin anlaşılmasından 24 saat bile geçmeden, kamu yayıncısının ana haber bülteni bir özürle başladı. Sunucu Goran Eror "Susuldu, bir göz kapatıldı, tek taraflı bilgi verildi, eleştirisiz haber yapıldı, doğru sorular sorulmadı ya da hiç soru sorulmadı. Bu yüzden izleyicilerimize bir özür borçluyuz" dedi.

Söz konusu olan, yayını Sırbistan Radyo Televizyonu'nda da yer alan Voyvodina Radyo Televizyonu. Eror ve bazı meslektaşları yıllarca, pek başarılı olmadan, bir iç mücadele yürütmüştü. Şimdi Voyvodina yayıncısının genel yayın yönetmeni sendikanın baskısıyla istifa etti; RTS'nin pek çok çalışanı da benzerini talep ediyor. Özür geldi - bir seçim gecesi gecikmeyle.

RTS'nin genel müdürü gitti

Saat 17:30 civarında RTS Genel Müdürü Manja Grčić de istifa etti. Bu yıl 11 Şubat'ta beş yıllık görev süresiyle atanmış ve kamu yayıncısının başına geçen ilk kadın olmuştu. Görevde dokuz aydan az dayanabildi. İstifa, RTS çalışanları ve Öğrenci Listesi adaylarının, yönetimin diğer üyeleri ve Haber Programı editörleriyle birlikte onun da gitmesini talep etmesinin ardından geldi.

Öğrenciler yıllarca kamu yayıncısının objektif haber yapmadığını, aksine Aleksandar Vučić iktidarına yaranmaya çalıştığını söyleyerek uyardı: öğrenci protestolarını küçümsedi, önemli bilgileri sakladı ve eleştirmenlere alan tanımadı. Kamu yayıncısı tonunu ancak pazartesiden itibaren - seçmenler sözünü söyledikten sonra - değiştirmeye başladı.

Yüzde 96 olumlu

Rakamlar, şimdi dağılan makinenin ne kadar ağır olduğunu gösteriyor. Vučić son yıllarda uzun basın toplantıları ve canlı yayın konuklukları aracılığıyla kamuoyuna ortalama günde birden fazla kez seslendi. Partisinin mitingleri aynı anda kırka varan ulusal ve kablolu kanal tarafından yayınlandı. Sosyal Araştırmalar Bürosu verilerine göre kampanyanın son haftalarında ulusal frekanslı beş televizyonda Vučić zamanın yüzde 96'sında olumlu gösterildi. Öğrenci Listesi ise vakaların yüzde 95'inde olumsuz gösterildi.

Ve buna rağmen - sandalye dağılımına göre Öğrenci Listesi 250 sandalyeden 141'ini, SNS ise 103'ünü alacak. Propaganda açıkça bumerang gibi geri döndü: izleyiciler bıkmıştı. Belki de Sırbistan'dan çıkarılacak en önemli ders tam da bu - tek bir adam her gün her ekrandaysa, bir noktada insanlar dinlemeyi bırakıyor.

Informer baskını

Aynı pazartesi akşamı bir grup vatandaş, giden iktidarın başlıca medya dayanaklarından biri olan Informer televizyonunun binasına girdi. Yayın kesildi, iddiaya göre ekipman da tahrip edildi. Genel yayın yönetmeni Dragan J. Vučićević "Beni öldürmek istediler" dedi. Informer yıllarca, iktidarın her eleştirmenini "hain", "terörist" ve "Ustaşa" diye damgalayan bir grup magazin yayınının başını çekti.

Öğrenci hareketi hemen mesafe koydu. Öğrenciler "Medya kuruluşlarına ve kurumlara baskınları desteklemiyoruz, buna çağrı da yapmıyoruz" diyerek medya özgürlüğü için mecliste mücadele edeceklerini duyurdu. Daha sonra birinin Informer'in haber merkezine kendilerine mal etmek üzere sahte bir saldırı hazırladığı uyarısında da bulundular, ama kimden şüphelendiklerini söylemediler ve somut bir kanıt sunmadılar.

Belgrad Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde medya sistemleri profesörü Aleksandra Krstić "Medyaya baskın yaparak hiçbir şey çözülmez. Elektronik Medya Düzenleme Kurumu yayın lisansının iptali için süreç başlatmalı. Tek yol bu" diyor. Gazeteci dernekleri de tam olarak bunu talep etti. Sorun şu ki düzenleyici kurum yıllarca iktidara sadık kişilerden oluştu ve bugün bile işleyen bir çoğunluğu yok.

Telekom üzerinden iki milyar euro

Eleştirmenler, propaganda aygıtının belkemiğinin devlete ait Telekom olduğunu hatırlatıyor. Şirket yıllar içinde küçük kablo operatörlerini ve spor yayın haklarını satın almaya iki milyar eurodan fazla yatırdı; para ayrıca iktidara yakın ondan fazla televizyonun doğrudan finansmanına da gitti. Öğrenci Listesi'nin programı şimdi devlet Telekom'unun "haber programı üreten bir televizyonun, radyonun ya da portalın sahibi olamayacağını" söylüyor.

Haftalık "Vreme" dergisinin direktörü Stevan Ristić "Medyayı propaganda için kötüye kullananların ve bunu vatandaşların parasıyla ödeyenlerin hesap vereceğini umuyoruz" diyor. Yeni iktidar için asıl sınav bu. RTS'nin genel müdürünü değiştirmek kolay. Kendi adamını koymamak çok daha zor. Öğrenciler, kendilerinden önceki bütün iktidarların yenik düştüğü cazibeye direnebilecek mi?