Вучиќевата медиумска машинерија се распаѓа: Јавниот сервис им се извини на гледачите, директорката на РТС си замина

Помалку од 24 часа откако стана јасно дека Студентската листа убедливо ја победи Српската напредна странка, централниот дневник на јавниот сервис почна со извинување. „Се премолчуваше, се жмиреше на едно око, се информираше еднострано, се известуваше некритички, не се поставуваа вистинските прашања или прашања воопшто не се поставуваа. И затоа на гледачите им должиме извинување“, рече водителот Горан Ерор.

Станува збор за Радио-телевизијата на Војводина, чија емисија се емитува и на Радио-телевизијата на Србија. Ерор и дел од неговите колеги со години воделе внатрешна борба, без поголем успех. Сега главниот уредник на војводинскиот сервис поднесе оставка под притисок на синдикатот, а слично бараат и голем број вработени во РТС. Извинувањето стигна – една изборна ноќ подоцна.

Директорката на РТС си замина

Околу 17:30 оставка поднесе и Мања Грчиќ, генералната директорка на РТС. Таа беше назначена на 11 февруари оваа година, со мандат од пет години, и стана првата жена на чело на јавниот сервис. На функцијата издржа помалку од девет месеци. Оставката дојде откако вработени во РТС и кандидати на Студентската листа побараа таа да си оди, заедно со други членови на управата и со уредниците на Информативната програма.

Студентите со години предупредуваа дека јавниот сервис не известува објективно, туку ѝ угодува на власта на Александар Вучиќ: ги минимизирал студентските протести, премолчувал важни информации и не им давал простор на критичарите. Јавниот сервис почна да го менува тонот дури од понеделникот – откако гласачите веќе го кажаа своето.

96 проценти позитивно

Бројките покажуваат колку била тешка машинеријата што сега се распаѓа. Вучиќ во последните години ѝ се обраќал на јавноста во просек повеќе од еднаш дневно, преку долги прес-конференции и гостувања во живо. Собирите на неговата партија истовремено ги пренесувале до четириесет национални и кабелски телевизии. Според податоците на Бирото за општествени истражувања, во последните недели од кампањата Вучиќ на петте телевизии со национална фреквенција во 96 проценти од времето бил прикажан позитивно. Студентската листа, пак, во 95 проценти од случаите била прикажувана негативно.

И покрај тоа – Студентската листа, според распределбата, ќе има 141 од 250 пратенички места, а СНС 103. Пропагандата очигледно се вратила како бумеранг: гледачите биле презаситени. Можеби најважната поука од Србија е токму ова – кога еден човек е на секој екран секој ден, во одреден момент луѓето престануваат да слушаат.

Упадот во Информер

Истата вечер, во понеделникот, група граѓани упадна во просториите на телевизијата Информер, еден од главните медиумски столбови на власта во заминување. Програмата беше прекината, а наводно била уништена и опрема. „Сакаа да ме убијат“, изјави главниот уредник Драган Ј. Вучиќевиќ. Информер со години предводеше група таблоиди што секој критичар на власта го етикетираа како „предавник“, „терорист“ и „усташа“.

Студентското движење веднаш се огради. „Не поддржуваме упади во медиуми и институции, ниту повикуваме на нив“, порачаа студентите, најавувајќи дека за слободата на медиумите ќе се борат во парламентот. Подоцна предупредија и дека некој подготвува инсцениран напад врз редакцијата на Информер за да го припише на нив, но не кажаа кого сомничат ниту понудија конкретни докази.

„Ништо не се решава со упад во медиуми. Регулаторното тело за електронски медиуми треба да покрене постапка за одземање на дозволата за работа. Тоа е единствениот пат“, вели Александра Крстиќ, професорка по медиумски системи на Факултетот за политички науки во Белград. Здруженијата на новинари токму тоа и го побараа. Проблемот е што регулаторот со години бил составен од луѓе лојални на власта и ни денес нема функционално мнозинство.

Две милијарди евра преку Телеком

Критичарите потсетуваат дека ‘рбетот на пропагандниот апарат е државниот Телеком. Компанијата со години вложила повеќе од две милијарди евра во купување помали кабелски оператори и права за спортски преноси, а парите оделе и за директно финансирање на повеќе од десет телевизии блиски до власта. Програмата на Студентската листа сега вели дека државниот Телеком „не смее да биде сопственик на телевизија, радио ни портал што произведуваат информативна програма“.

„Се надеваме дека ќе одговараат оние што ги злоупотребија медиумите за пропаганда и оние што тоа го плаќаа со парите на граѓаните“, вели Стеван Ристиќ, директор на неделникот „Време“. Тоа е вистинскиот тест за новата власт. Да се смени директорката на РТС е лесно. Многу потешко е да не се постави своја. Дали студентите ќе одолеат на искушението пред кое паднаа сите власти пред нив?