Vučić seçimleri zorla tanımamaya hazırmış: seçim gecesi onu kim vazgeçirdi?

Tanıklara göre Sırbistan seçim gecesi birkaç saat boyunca pamuk ipliğine bağlıydı. 12 yıllık iktidarın ardından Aleksandar Vučić, Öğrenci Listesi'nin zaferini zor kullanarak tanımamaya hazırmış - ve ancak fark silinemeyecek kadar büyük olduğu anlaşılınca vazgeçmiş. Bunu, siyasetçilere ve eski bir üst düzey emniyet yetkilisine dayanan bir İngiliz günlük gazetesi iddia ediyor.

4.000 polis, 3.000 kabadayı ve söndürülen lambalar

Sırbistan Özel Terörle Mücadele Birimi'nin eski komutanı Spasoje Vulević, Vučić'in Belgrad merkezine 4.000 polis ve kabadayı olarak tanımladığı 3.000 kişi gönderdiğini iddia ediyor. "Sonuçları reddetmeyi planladığından yüzde yüz eminim" diyor. Seçmenler sandığa giderken, siyahlar giymiş, 20 ila 30 kişilik gruplar halindeki adamlar Pionirski Park'a doğru ilerliyordu - aylarca Vučić destekçilerinin çadır kampının durduğu ve yeniden kurulması gereken yere.

Jandarma mevzi aldı, sokakların bir kısmı kapatıldı, sokak aydınlatmasının bir kısmı da söndürüldü. Siyahlar içinde gruplar, karanlık sokaklar ve tam da oyların sayıldığı gece destekçilerle dolu bir kamp. Balkanlar bu sahne düzenini ezbere biliyor.

Kıl payı sonuç için plan

Öğrenci Listesi'nin önde gelen adaylarından Radomir Saičić, sonuç kıl payı çıksaydı zor kullanma planı olduğunu söylüyor. "Seçmen iradesini kaba kuvvetle iptal etme planları vardı" diye iddia ediyor. Ona göre Vučić, polisten ve başka çevrelerden çok sayıda telefon aldı; bunlar onu, bu planı uygulamanın kendisi için çok kötü biteceğine ikna etti. Meslektaşlarını göstericileri dövmemeleri ve onlara ateş açmamaları konusunda uyaran eski bir polis ise isimsiz bir tehdit aldı: "İlk kurşun senin için."

Sırbistan Bağımsız Gazeteciler Derneği'nde hukukçu Rade Đurić, kendisine göre hazırlanan senaryoyu anlatıyor: iktidar oylamadaki usulsüzlükleri gerekçe gösterecek, seçimlerin yenilenmesini isteyecek, bu protestolara yol açacak - ve şiddet de ardından iptal için bir bahane daha olacaktı. "Pazar sabahı Vučić kendini dokunulmaz hissediyordu" diyor.

21:30'dan önce kim aradı?

Saat 21:30 civarında, sandıkların kapanmasından bir buçuk saat sonra, Vučić sonuçlara itiraz etmekten vazgeçti. Belgrad merkezindeki adam grupları kısa sürede ortadan kayboldu. Geriye o doksan dakikada ne olduğu sorusu kaldı. Belgrad'da onu Viktor Orbán'ın vazgeçirdiğine dair doğrulanmamış söylentiler dolaşıyor. Vulević ise telefonların Avrupa hükümetlerinden, "en üst düzeyde" geldiğine inanıyor.

Avrupa Parlamentosu üyesi ve Avrupa Demokrat Partisi Başkanı Sandro Gozi, daha pazar günü diplomatik kaynaklardan "Vučić'in savaşmaya ve darbe yapmaya hazır olduğuna dair alarm verici raporlar" geldiğini söylüyor. Telefon müdahalelerini dışlamıyor, ama Vučić'e karşı verilen oy sayısının basitçe çok fazla olduğunu ekliyor. Gozi "Vučić tamamen hazırlıksız yakalandı" diyor.

Vučić'in sözcüsü bütün iddiaları reddediyor: artırılan polis varlığının, göstericilerin şiddet tehditleri nedeniyle olduğunu söylüyor. Resmi versiyon bu. Yalnız, öyleyse tanıkların iddia ettiği gibi sokak aydınlatmasının bir kısmının neden söndürülmesi gerektiğini açıklamıyor.

Silinemeyen fark

Öğrenci Listesi rakibinden yaklaşık yarım milyon fazla oy aldı ve sandalye dağılımına göre 250 sandalyeden 141'ine sahip olacak; Vučić'in Sırp İlerici Partisi ise 103'üne. Tanıkların iddiaları doğruysa, Balkanlar'ın en çok hatırladığı sahneyi önleyen tam da bu fark oldu: gitmeyi reddeden bir iktidar ve seçmen iradesini savunmak için sokağa dökülen bir halk.

Sırbistan Merkez Bankası eski başkanı ve listenin üst sıralarındaki adaylardan Dejan Šoškić, şimdiden "doksanların anlatısından ve retoriğinden" çıkış sözü veriyor. İş birliği davetinin yalnızca Hırvatistan için değil, Bosna-Hersek, Karadağ, Slovenya ve Makedonya için de geçerli olduğunu söylüyor. Kulağa hoş geliyor. Ama yeni iktidar seçim gecesine göre değil, kurumlardaki ilk aylarına göre değerlendirilecek. Geriye kalan soru ise bütün bölge için rahatsız edici: demokrasi, birinin telefonu açıp açmamasına ne kadar bağlıydı?