Öğrenci Listesi Vučić'i devirdi ama Kosova konusunda bölünüyor: Kimine göre "geçici olarak işgal altında", kimine göre Sırbistan onsuz da olur

Öğrenci Listesi, Sırbistan'da pazar günü yapılan genel seçimleri Aleksandar Vučić'in koalisyonunun 104 milletvekiline karşı 140 milletvekiliyle kazandı. Altı sandalye daha ulusal azınlıklara ait; tek başına yarışan muhalefet partileri ise tek bir milletvekili bile çıkaramadı. Bu, Meclis'te bir çoğunluk - listede tek bir öğrenci olmadan kazanılmış bir çoğunluk.

Evet, doğru okudunuz. Kasım 2024'te Novi Sad tren garında 16 kişinin öldüğü saçak çökmesinin ardından protestoları ve fakülte işgallerini örgütleyen öğrenciler aday olmadı. 250 ismin tamamını - profesörler, uzmanlar, aydınlar ve kamuoyunun tanıdığı kişiler - kendi forumlarında seçtiler. Kısmen üst düzey görevler için yeterli bilgi ve deneyime sahip olmadıklarını düşündükleri için, kısmen de Vučić'e saldırabileceği liderler vermemek için.

Sorun da burada başlıyor. Forumlar adaylardan desteklerini yalnızca seçim gününe kadar çekebiliyordu. Artık milletvekilleri, siyasi ve ahlaki yükümlülük dışında öğrencilere karşı hiçbir hukuki yükümlülüğü olmadan, sandalyelerinin sahibi. Listenin 48. sırasındaki avukat ve müzisyen Feđa Dimović, "Anayasa ve yasaya göre milletvekili sandalyesinin sahibidir. Öğrenci Listesi'nin programına saygı göstereceğimizi taahhüt ettik" dedi.

Srebrenitsa, Kosova, Jasenovac: Listenin bölündüğü yerler

Listenin ne kadar rengârenk olduğunu en iyi, en öne çıkan isimleri gösteriyor. Listenin 76. sırasındaki sosyolog Jovo Bakić, daha 20 yıl önce Srebrenitsa'da soykırım yaşandığını kamuoyu önünde söylüyordu; bu nitelendirmeyi Lahey'deki Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi de teyit etti, ama Sırbistan resmi olarak hiçbir zaman kabul etmedi. Bakić, "Sırbistan'ın şeylere gerçek adlarıyla seslenme yükümlülüğü var. Srebrenitsa'da soykırım yaşandı, Sırplar adına Boşnaklara yönelik bir katliam" diyordu. Sırbistan'ın, uzun süredir hiçbir kontrolünün olmadığı Kosova olmadan da var olabileceğini de söylemişti.

Öbür tarafta Dimović duruyor. Birkaç yıl önce Kosova'nın "asla ve hiçbir bedel karşılığında" Birleşmiş Milletler üyesi olmaması gerektiğini, bağımsızlığın tanınmasının da olası bir bölünmenin de "Sırp halkı için büyük bir utanç" olacağını söylemiş, eski Kosova liderleri Haşim Taçi ve Ramuş Haradinay'ı terörist olarak nitelendirmişti.

Dimović yalnız değil. Üniversite profesörü, Sırp Bilimler ve Sanatlar Akademisi üyesi ve öğrencilerin olası cumhurbaşkanı adayı Radomir Saičić, seçim öncesi bir etkinlikte şöyle dedi: "Kosova ve Metohiya, Anayasa'ya göre topraklarımızın devredilemez bir parçasıdır. Bu bir gerçektir ve öyle kalacaktır. Benim için orası geçici olarak işgal altındaki bir topraktır." Aynı etkinlikte Sırp Cumhuriyeti'nin geleceğinin Sırp halkının geleceğinin bir parçası olduğunu ve Sırbistan'ı Sırp Cumhuriyeti'nden "hayali ve geometrik bir sınırın" ayırdığını söyledi.

Belgrad Felsefe Fakültesi profesörü olan ve listenin 87. sırasından Meclis'e giren psikolog Aleksandar Baucal ise bambaşka bir tonda konuşuyor: "Devlet olarak Bosna-Hersek'i tanıdık ve bu bizi, onu komşumuz ve kendi hakları ve çıkarları olan bir ülke olarak saymaya mecbur kılıyor."

Hırvatistan kamuoyunda en çok yankı uyandıran, İkinci Dünya Savaşı'na ilişkin görüşler oldu. Dimović 2008'de Jasenovac üzerine yazdığı bir köşe yazısında Hırvatistan'ın soykırım nedeniyle hiç yargılanmadığını yazmış, şarkıcı Marko Perković Thompson'ı "kompleksli bir palyaço" ve "ne yazık ki en popüler Hırvat şarkıcı" olarak nitelendirmişti.

Onları ne bir arada tutacak?

Öğrenci Listesi şimdiye kadar bu tür sorularda tavır almak zorunda kalmadı. Oldukça çelişkili biçimde hem Avrupa Birliği'ne yakınlaşmadan yana hem de Rusya'ya yaptırımlara karşı çıktı. Zafer için ideolojik birliğe ihtiyacı yoktu. Ortak bir rakibe ihtiyacı vardı.

Şimdi gündelik oylamalar geliyor. Listenin sekizinci sırasındaki oyuncu Tihomir Stanić, "İlk kez gerçek demokrasi denen bir şeyimiz olacak. Meclise girenler uzlaşacak, öneriler ve bunlar üzerine oylamalar olacak. Çoğunluk nasıl karar verirse öyle davranacağız" dedi. Kulağa hoş geliyor. Ama milletvekilleri Kosova hakkında oy kullanmak zorunda kaldığında kim karar verecek - öğrenci forumları mı, meclis grubu mu, yoksa gelecekteki hükümet mi?

Öğrenci Listesi, Sırp muhalefetinin yıllarca başaramadığını yaptı: Vučić'in neredeyse tüm rakiplerini tek bir seçim seçeneği etrafında topladı. Balkanlar'da bu tür koalisyonlardan kaçı seçim gecesinden sonraki ilk gerçek oylamayı atlatabildi? Makedonya da dahil olmak üzere Sırbistan'ın komşuları için önemli olan, bu seslerden hangisinin devletin sesi olacağı.