Четири денари за килограм. Толку им се нуди денес на преспанските овоштари за индустриско јаболко, во моментот кога бербата почнува. Лани беше девет, а потоа цената се искачи на единаесет.

Производната цена е околу десет денари за килограм. Секој килограм што ќе го предадат по денешна цена ги чини пари.

Бројките, редум

Сортното здраво јаболко денес се откупува за 20 до 25 денари, а лани беше 35 до 40. За „ајдаретот“ почетната цена е минимална — само 15 денари за килограм.

На тоа се додава дневницата за берачи. Лани беше меѓу 2.500 и 2.700 денари по берач. Годинава сите бараат по 3.000 денари, плус храна и превоз. Берачи доаѓаат од Прилеп и од Битола, но ги има сè помалку.

„Репер за цената на конзумното е цената на индустриското јаболко, а цена со една цифра во никој случај не треба да биде предмет за коментирање“, вели преспанскиот овоштар Кире Гулевски, кој додава дека голем дел од Преспа беше пеплосан од мразот и дека годинава нема јаболко во големи количини.

Помалку род, пониска цена

Ова е делот што не се врзува со ниту една економска логика. Кога родот е послаб, цената вообичаено расте. Тука паѓа на половина.

Овоштарите наведуваат и што не им е исплатено: два денари за реколтата од 2024 година, два денари за произведено јаболко за 2025 година, субвенции за рурален развој, средства за регистриран земјоделец.

„Преспа нема иднина, каде се здруженијата и земјоделските задруги да се занимаваат со земјоделците“, реагираат овоштари на социјалните мрежи.

Барањето и одговорот

Либерално-демократската партија излезе со соопштение во кое бара откупната цена на индустриското јаболко да биде најмалку 12 денари за килограм. На сегашните четири денари се додаваат два денари субвенција — вкупно шест, при производна цена од околу десет.

„Земјоделецот не може постојано да испорачува под производната цена. Ако државата сака да го задржи земјоделското производство, ќе мора да обезбеди предвидливи и одржливи услови за производителите“, велат од партијата, која најавува и законско решение за организиран откуп на стратешки земјоделски култури — тутун, грозје, ориз, пиперка и јаболко.

Министерот за земјоделие Борче Серафимовски беше во Ресен на одвоени средби со земјоделците и со откупувачите. Според неговата објава, се разговарало за очекуваните количини, квалитетот на родот, расположливите откупни капацитети и можностите за пласман на домашниот, регионалниот и пазарот на ЕУ.

„Успешниот пласман бара координиран пристап и заедничка одговорност од сите учесници во синџирот“, порача Серафимовски, посочувајќи ја и потребата од модернизација на производството и приспособување кон климатските промени.

Координиран пристап кон што

Модернизацијата и приспособувањето кон климата се вистински задачи. Само не се задачи што се решаваат оваа недела, а бербата е оваа недела.

Кога на маса седат земјоделец што произведува за десет денари и откупувач што нуди четири, „заедничка одговорност“ е учтив начин да се каже дека државата ќе гледа како се договараат. Разликата е дека едната страна може да чека, а другата има јаболка што паѓаат.