Александар Вучиќ вечерта на 27 септември ја потпиша оставката на функцијата претседател на Србија. Не во тишината на кабинетот, туку пред камери, пред зградата на Претседателството, пред толпа приврзаници со бакли, знамиња и мотори. Текстот е една реченица: врз основа на член 116 од Уставот, поднесува оставка на должноста претседател на Републиката. Документот оди во Собранието, а должноста утредента ја предава на Ана Брнабиќ.

Ако некој помислил дека ова е збогување од политиката – заборавете. Вучиќ е прв на листата „Александар Вучиќ – Обединета Србија“ за изборите на 25 октомври, а претседателски избори, според неговите зборови, ќе мора да има до крајот на декември. Од функцијата заминува право во кампања.

„Сите други смеат, само јас не?“

Кога американски телевизиски водител го праша за преминот од претседателска на премиерска функција, Вучиќ одговори со примери: Александар Стуб во Финска бил премиер, па станал претседател, а го наведе и Румен Радев од соседна Бугарија. „На сите им е дозволено, а мене не“, беше неговата порака. Додаде дека ако другата страна победи, ќе им честита уште истата вечер. Звучи демократски. Но колку е фер натпревар кога функцијата се напушта, а името останува – напишано на врвот на изборната листа?

Отчет со сопствени бројки

Последниот говор како претседател беше извештај без опонент во студиото. Невработеноста во 2012 година била 25,9%, а кај младите 54%. Јавниот долг кога станал премиер бил 79% од БДП, денес е 43% – наспроти просек од 84-85% во Европската унија. Повеќе од 300 фабрики и погони. Околу 500.000 формално вработени повеќе отколку во 2012, иако земјата има околу 500.000 жители помалку. За 70 години изградени 596 километри автопати, а за 13 години – 686, со уште околу 400 во изградба.

Бројките се негови и ги кажа тој. Во истиот ден, сепак, призна и една слабост: државата „најмногу испити паднала во образованието“, бидејќи дозволила интересите на дел од професорите да бидат над интересите на децата. Кој Балканец не знае дека отчетот на заминување секогаш е подолг од листата на грешки?

Улицата наспроти народот

Најсилната реченица од вечерта беше и најиронична. „Никогаш не ја слушај улицата. Улицата никогаш не носи добри одлуки. Слушај го народот. А народот го слушаш на избори“, рече Вучиќ – стоејќи на улица, пред илјадници луѓе собрани токму за да го слушаат. Разликата, очигледно, е во тоа чија улица е.

Противниците тврдеа дека никогаш нема да си даде оставка. „Лагаа, како и безброј пати досега“, им одговори. Прифатил дебата на државната телевизија сам против двајца, а ЦРТА и Илија Срдановиќ, прв на спротивната листа, поканата ја одбија. „Сите научија да удираат во вреќа. Тоа не е демократија“, порача.

„Странски фактор“ пред изборна ноќ

Истата вечер дојде и предупредување: имало информации дека луѓе од странство, заедно со луѓе во земјата, „дури и од државниот апарат“, ќе се обидат да предизвикаат немири во изборната ноќ. Имиња не беа кажани, а за докази не стануваше збор – само уверување дека службите се запознаени и дека институциите „ќе си ја вршат работата“. Колку пати досега на Балканот сме слушнале за невидлив странски план точно неколку недели пред гласање?

За надворешната политика беше неочекувано искрен. Речиси секоја средба во Европа во последните четири и пол години, рече, била „мачење“, бидејќи првото прашање секогаш било зошто Србија не воведе санкции против Русија. Со Русите, пак, било тешко затоа што сакаат по секоја цена да го задржат НИС. „На крајот страда Србија.“ На наследниците им остави и порака за Косово – да не попуштат пред оние што ќе убедуваат дека треба што побрзо да се откажат од него.

Пред да ја напушти функцијата, потпиша и помилување и аболиција за 49 лица. Во последното обраќање го цитираше Винстон Черчил, а веднаш потоа и Си Џинпинг – со Запад во едната рака и Исток во другата, како што водеше и целата политика. За Македонија, на која Србија ѝ е сосед и најважен пат кон север, прашањето по 25 октомври е практично: дали Белград ќе продолжи да седи на две столици, само од друга фотелја? Претседателот си замина, а Вучиќ од утре, по сопствените зборови, ќе биде „насекаде низ Србија“.