Украинските власти со месеци ги предупредуваат граѓаните да се подготват за најтешката воена зима досега. Сега е јасно зошто. Министерот за енергетика Денис Шмихал пред две недели во Париз им покажал на европските партнери пресретнат руски документ – план за систематско уништување на украинската енергетска мрежа, до кој дошол и „Њујорк Тајмс“.

Планот предвидува масовни напади со до илјада проектили, дронови и наведувани бомби врз трафостаници, хидроцентрали, термоцентрали и топлани. Најопасниот дел се ударите врз разводните постројки на помалку од километар и пол од реакторите, со цел присилно да се исклучат трите преостанати активни нуклеарни централи, кои се столбот на украинската мрежа. Москва планира и да ги гаѓа пумпните станици и постројките за прочистување отпадни води, нешто што досега не го правела во ваков обем.

Целта е запишана без заобиколување: најголемите градови да останат без струја, греење и вода. Како главни мети се означени Киев, Харков и Одеса, каде снабдувањето со електрична енергија и греење треба да се намали за дури 90 отсто, а канализацискиот систем целосно да се онеспособи. Планот има три фази – прво трафостаниците на западната граница преку кои Украина увезува струја од Европа, потоа хидроцентралите, на крај нуклеарните централи. Крајната бројка е исфрлање на речиси 15 гигавати производен капацитет, односно сета струја со која Украина располагала на крајот од ова лето.

Документ што Кремљ не мора ни да го потврди

„Њујорк Тајмс“ не можел независно да ја потврди веродостојноста на документот на руски јазик, кој датира од август. Но Москва многу не крие. Владимир Путин веќе јавно најави опсежни зимски удари врз украинската енергетика и ги претстави како одговор на украинските напади врз руските рафинерии. „Нашите партнери, исто како и ние, останаа затечени од толкав цинизам и ладна терористичка пресметка за уништување на нашиот енергетски систем“, порача Шмихал.

Руските сили не ги чекаа ни првите студени денови. Во среда пред зори проектили и дронови погодија голема термоцентрала и други енергетски објекти, а неколку населби во Киев останаа без струја и вода. Според властите, тоа бил само почеток на нова кампања со која Москва сака да го скрши моралот на населението со залихи балистички проектили и нови дронови на млазен погон, кои многу тешко се пресретнуваат.

Украина се подготвуваше со месеци: заштитни конструкции над клучните трафостаници, стотици милиони долари за поправки, помали гасни турбини што потешко се погодуваат. Граѓаните купуваа батерии и мали гасни греалки, научени од минатата зима, кога жителите на Киев редовно поминуваа по дванаесет и повеќе часа дневно без струја, а горните катови на зградите остануваа без капка вода. Олена Павленко од енергетскиот институт DiXi Group вели дека по четири воени зими мрежата е толку ослабена што преживувањето на уште една личи на „трчање маратон со само едно белодробно крило“.

Аналитичарите предупредуваат дека неколку прецизни удари можат да избришат сè што се поправало со месеци – доволни се неколку напади за да исчезнат пет гигавати неодамна обновен капацитет. Балканот ги памети зимите со рестрикции на струја. Разликата е што овде мракот некој го испланирал во три фази, со табели и гигавати. Колку европски влади ќе го прочитаат овој документ како предупредување, а не како уште една вест од исток?