Трамп прогласи „енергетско примирје“, а неколку часа подоцна руски удари ги погодија електраните во Киев и Харков

Доналд Трамп во недела објави на својата мрежа Truth Social дека „енергетското примирје“ меѓу Русија и Украина стапува на сила веднаш. „Двете страни се согласија. Не го прекршувајте! Ви благодариме на вниманието“, напиша американскиот претседател. Неколку часа по објавата Кремљ сè уште не потврдил ништо. Володимир Зеленски изјави дека за договорот дознал од објавата.

Теренот одговори побрзо од дипломатијата. Руска ракета погоди продавница во предградие на Харков – тројца загинати, 20 повредени, меѓу нив и осумгодишно девојче. Уште тројца загинаа во удар во Ивано-Франкивск, на запад од земјата. Дрон ја погоди електраната во Киев и цели населби останаа без струја, а потоа следуваа удари и врз енергетските објекти во Харковската област. „И сето тоа се случи откако претседателот на Соединетите Држави даде изјава за енергетско примирје“, порача Зеленски. Државниот оператор Укренерго најави ограничувања на струјата во повеќе региони.

Според Зеленски, само во изминатата недела Русите извеле повеќе од 200 удари врз објекти за производство и пренос на електрична енергија и уште 17 врз гасни и нафтени постројки. Над 150 загинати, над 700 повредени. Киев сепак порача дека е подготвен да не ја напаѓа руската енергетика ако и Москва престане со своите удари, а вооружените сили „ги добиле сите соодветни наредби“.

Притисокот оди само во еден правец

Паралелно со објавата, Вашингтон му се заканува на Киев. Според европски функционери, САД предупредуваат дека ќе го прекинат PURL, механизмот преку кој Украина набавува американско оружје, како и размената на разузнавачки податоци, ако украинските удари врз руските рафинерии не престанат. „Го повикуваат Киев… ги повикуваат буквално сите во Европа“, изјави еден европски функционер до кого стигнал повик директно од американското министерство за одбрана.

Хронологијата кажува повеќе од изјавите. Во петокот Трамп разговараше со Владимир Путин – разговор што Кремљ го опиша како „пријателски“. Веднаш потоа беше објавен договор за увоз на руски дизел во САД. Американскиот претседател од тој разговор, се чини, излезе убеден дека украинските удари врз руските рафинерии се главниот виновник за високите цени на горивото во Америка. Изборите за Конгрес се за неколку недели, а животните трошоци се најголемата грижа на американските гласачи.

Дури и во неговата партија има отпор. Републиканскиот сенатор Том Тилис изјави дека олеснувањето на санкциите за рускиот дизел можеби го крши законот. Канадскиот премиер Марк Карни му порача на Зеленски дека договорот за дизелот е „директно спротивен“ на напорите за мир во Европа и дека Канада санкциите ќе ги задржи, па можеби и ќе ги заостри. Британскиот премиер Енди Бернам го поддржа повикот за примирје, но потсети дека токму Русија викендов ги засили ударите врз украинската енергетика. Емануел Макрон порача дека Франција „без резерва“ поддржува вистинско енергетско примирје – и дека Москва засега го одбива.

Украинската пратеничка Кира Рудик, запрашана колку е реално ваквиот договор да оживее по зделката за дизелот, беше кратка: „Во тоа прашање не можам да бидам оптимист.“

Балканот во деведесеттите виде доволно примирја потпишани на хартија и прекршени уште пред да се исуши мастилото. Но ова не е ни потпишано. Примирје што го објавила страна која не е во војната, без ниту збор од Москва – дали е тоа примирје, или само објава на социјална мрежа пред избори?