Наредбата што ги закочи украинските дронови дошла од Белата куќа, а Маск и Вашингтон си ја префрлаат одговорноста

Никој не сака да се потпише под оваа одлука. Според двајца американски и еден западен функционер, кои разговарале со Reuters под услов на анонимност, ограничувањето на Starshield – воената верзија на Starlink на компанијата SpaceX, клучна за комуникацијата и управувањето со украинските дронови – дошло директно од Белата куќа. На раководството на Министерството за одбрана му била пренесена порака дека услугата за Украина мора да се забави. Кој одлучил и кој ја спровел одлуката – тоа не го кажале.

Ефектот на теренот беше моментален. Украинските функционери оваа недела соопштија дека воените приемници престанале да работат кога се монтирани на објекти што се движат брзо – а токму тоа е дронот. Извор од украинското Министерство за одбрана во четвртокот изјавил дека приемниците сега повторно работат во движење, но само до 160 километри на час.

Зеленски, на маргините на самитот на ЕУ во Брисел, ја објасни цената. Пресретнувачките дронови со кои Украина ги брка млазните „Шахеди“ летаат со големи брзини, а со ограничувањето брзината на некои системи паднала на околу 70 километри на час. „Кога брзината беше намалена, не можевме да пресретнеме некои млазни дронови Шахед. Не можевме да го употребиме средството со кое ги штитиме цивилите“, рече тој.

Тајмингот тешко дека е случаен. Ограничувањето дојде во момент кога Доналд Трамп врши притисок врз Киев да престане со нападите врз руските рафинерии, бидејќи смета дека тие ги креваат цените на енергијата и ги намалуваат шансите на неговата Републиканска партија на изборите за Конгрес во ноември. Експертите, пак, велат дека цените најмногу ги крева војната што САД и Израел ја водат против Иран, која речиси го затвори Хормузскиот теснец.

Висок американски функционер на прашањето одговори кратко: „Претседателот никогаш не упатил такво барање.“ Белата куќа не одговори дали барањето го упатил некој друг од администрацијата. Елон Маск, пак, на X напиша дека системите Starshield се во сопственост и под контрола на американската влада и дека за секое ограничување одлучува војската, а последниот збор го има претседателот. Британскиот Telegraph, повикувајќи се на четири извори, тврди дека токму Маск му предложил на Трамп да ја ограничи брзината, а Трамп „се согласил“. „Објави на X дека е невин и дека тоа го направила администрацијата. Реалноста е дека и двајцата учествувале“, изјавил извор за весникот.

Позадината е уште помрачна. На средбата во Мајами на 9 октомври, Џаред Кушнер и Стив Виткоф наводно им пренеле на Украинците дека Вашингтон е фрустриран од продолжените напади врз рафинериите. Американската делегација го бранела и договорот со Русија за испорака на над 2,25 милиони барели дизел – потег за кој дел од американските законодавци велат дека му дава пари на Путин за војната, без никаква отстапка за возврат. Зеленски тој договор го нарече „слаб“, а Трамп одговори со повик за избори во Украина и смена на Зеленски. Зад сцената, американски функционери се заканувале и со прекин на разузнавачките податоци за руските ракетни напади.

За Балканот поуката е стара, само технологијата е нова. Кога одбраната ти зависи од сателит што го контролира некој друг, прекинувачот не е во твои раце – и може да се спушти токму кога над тебе летаат „Шахеди“. Украина тоа го учи во реално време. Дали некој во регионот, кој сонува за модерна армија, воопшто брои колку од неговите копчиња се наоѓаат во туѓа престолнина?