Flluska e inteligjencës artificiale plasi në Kinë: 480 miliardë dollarë vlerë tregu u zhdukën për më pak se katër muaj

Ndërsa investitorët anembanë botës me frikë shikojnë qindra miliardat e dollarëve që derdhen në inteligjencën artificiale, në Kinë tashmë ka ndodhur ajo nga e cila të gjithë kanë frikë. Flluska teknologjike atje nuk nisi të shfryhet - ajo plasi.

Për më pak se katër muaj indeksi i bursës STAR50, që mbledh prodhuesit kryesorë kinezë të çipave dhe kompanitë e inteligjencës artificiale, ra plot 40 për qind. Nga bursa u fshinë 480 miliardë dollarë vlerë tregu, ndërsa lista më e gjerë e kompanive më të vlefshme kineze është rreth 20 për qind nën kulmin e qershorit. „Tregu i aksioneve u shndërrua në spekulim të egër“, thotë Dong Baozhen, menaxher i një fondi investimi nga Pekini. „Dhe tani po shohim si plas ajo flluskë.“

Gjysma e tregut në një shportë

Rënia është veçanërisht e dhimbshme sepse aksionet e lidhura me inteligjencën artificiale përbënin plot 42 për qind të vlerës së përgjithshme të tregut kinez, dhe atyre u takonte më shumë se gjysma e gjithë qarkullimit në bursë. Ndryshe nga bursat perëndimore, ku dominojnë fondet e mëdha pensionale dhe investuese, në Kinë një pjesë e madhe e tregut mbahet nga qytetarë të vegjël e të zakonshëm, që u besuan premtimeve për bum teknologjik dhe investuan kursimet e veta.

Shembujt janë të dhimbshëm. Interesimi për aksionet e prodhuesit të robotëve Unitree në debutimin në bursë në gusht ishte 8.000 herë më i madh se oferta. Disa muaj më vonë, vlera e këtyre aksioneve është përgjysmuar. Aksionet e prodhuesit të çipave CXMT humbën më shumë se një të katërtën e vlerës për vetëm një muaj, MetaX dhe Moore Threads, që vitin e kaluar pas hyrjes në bursë u hodhën deri në 700 për qind, që nga korriku humbën gjysmën, ndërsa prodhuesi i pjesëve optike për qendrat e të dhënave Zhongji Innolight u fundos plot 60 për qind.

„Theksimi i tepruar i teknologjisë çoi në çrregullime serioze të tregut“, shpjegon Leo Wang, partner në fondin pekinez Qianchuang Capital. „U krijua një flluskë e madhe në një sektor, ndërsa paratë u thithën plotësisht nga të gjitha degët e tjera të ekonomisë.“

Kur shteti gjoja qëndron pas gjithçkaje

Sipërmarrësi i vogël Chen Wensheng nga jugu i Kinës tregon se nisi të blinte aksione i bindur se pas gjithçkaje qëndron shteti me fondet e tij. Sot ai dhe miqtë e tij vetëm mbledhin humbjet dhe paratë e mbetura i kalojnë në obligacione të sigurta dhe ar.

Atë besim - se shteti qëndron pas gjithçkaje dhe se asgjë nuk mund të dështojë - Ballkani e ka paguar shtrenjtë. Shqipëria në vitin 1997 mësoi se çfarë do të thotë kur mijëra njerëz të zakonshëm i investojnë të gjitha kursimet në diçka që gjoja nuk mund të bjerë. Rasti kinez është mekanizëm tjetër, por psikologjia është e njohur: kur premtimi është mjaft i madh, askush nuk pyet kush po fiton në të vërtetë.

Perëndimi është i radhës?

Indeksi teknologjik amerikan Nasdaq deri tani ka rrëshqitur vetëm gjashtë për qind nga rekordi i fundit, ndërsa kompanitë kineze kishin edhe problemin e tyre specifik: autoritetet amerikane po ia mbyllin gjithnjë e më fort dyert harduerit kinez dhe po përgatisin ndalime për përdorimin e tij në qendrat perëndimore të të dhënave. Por shumë ekonomistë paralajmërojnë se problemi themelor është i njëjtë në të dyja anët e botës: kompanitë investojnë para të mëdha në pajisje dhe serverë, ndërsa kërkesa dhe fitimi i vërtetë nga produktet e inteligjencës artificiale ende mungojnë.

Përmasat shihen edhe në Amerikë. Sipas dokumenteve të publikuara para hyrjes në bursë, njëri nga laboratorët kryesorë të inteligjencës artificiale, Anthropic, ka raportuar humbje prej 80 miliardë dollarësh, me plan që në dhjetë vitet e ardhshme të shpenzojë edhe një trilion dollarë për qendra të dhënash. „Të gjithë prodhuesit e çipave dhe furnizuesit e pajisjeve për inteligjencë artificiale në fund do të përfundojnë në luftë çmimesh dhe në shkurtim të marzheve“, përfundon menaxheri kinez i fondit Wang Zhuo. „Këtu nuk ka përjashtim. Çdo flluskë në bursë në fund duhet të plasë.“

Pyetja nuk është nëse do të plasë, por kush do të mbetet duarbosh kur të ndodhë - fondet që dalin të parat, apo investitori i zakonshëm që besoi i fundit?