Светска банка: Западен Балкан забрзува, а Македонија забавува на 3 отсто раст во 2027 година

Светската банка има добра вест за регионот и помалку добра за Македонија. Според новиот Редовен економски извештај за Западен Балкан, шесте економии заедно ќе забрзаат, а македонската ќе оди во спротивна насока.

Бројките се јасни. Македонија, според проценките на банката, лани порасна 3,5 отсто. Годинава се очекува 3,2 отсто, што е за 0,3 процентни поени подобро од пролетната прогноза, но сепак забавување. Во 2027 и 2028 година растот паѓа на 3 отсто. Регионот, во исто време, оди од 2,6 отсто лани, преку 3,1 отсто годинава, до 3,4 отсто во 2027 година, каде што треба да се задржи и во 2028.

На ранг-листата за 2026 година, Македонија е во средината: пред неа се Косово со 3,6, Албанија со 3,4 и Црна Гора со 3,3 отсто, а зад неа Србија со 3,1 и Босна и Херцеговина со 2,4 отсто. Средината на табелата на Западен Балкан не е позиција од која се стигнува Европа.

Отпорни, но не и побогати

„Само издржливоста не е доволна за регионот да се приближи кон просечните приходи на Европската унија или да создаде квалитетни работни места што им се потребни на луѓето“, изјави Сјаоќинг Ју, директорка на Светската банка за Западен Балкан. Работните места, според неа, доаѓаат од динамичен приватен сектор, а следната фаза бара предвидлива регулација и отстранување на трговските бариери, „не само на границата туку и зад неа“.

Тука извештајот е најконкретен. Регионот е силно вклучен во светската трговија: трговијата со стоки и услуги лани достигнала 107 отсто од регионалниот БДП, над европскиот просек од 90 отсто. Но просечните царини за увезена стока се околу 6 отсто, а нецаринските пречки – лиценци, повторени инспекции, сертификати – додаваат уште околу 10 отсто трошоци. Во дел од земјоделско-прехранбениот сектор надминуваат 20 отсто, а кај услугите пречките се проценуваат на 29 отсто.

Цената на тоа се гледа кај извозниците. Само околу една третина од новите извозни зафати на фирмите од регионот преживуваат прва година, а до петтата стигнуваат меѓу 1 и 4 отсто. Токму тие фирми, кои тргуваат со странство, вработуваат најголем дел од работниците во производството и плаќаат повисоки плати.

Според симулациите на банката, отстранувањето на половина од преостанатите пречки за увоз би можело да го зголеми регионалниот БДП до 12,5 отсто на среден рок. Лиценците, повторените инспекции и сертификатите, значи, не се само нервоза за бизнисот – тие се мерлив трошок за растот. Дали некој во Владата ќе го прочита овој дел од извештајот со исто толку внимание колку поправената прогноза нагоре?