Dy fluturake pa pilot ruse hynë në Letoni dhe u rrëzuan. Njëri ra mbi një depo nafte në qytetin Rezekne, rreth 40 kilometra nga kufiri me Rusinë. Zjarri u shua para se të mbërrinin zjarrfikësit. Autoritetet letoneze lëshuan paralajmërime për dronët për qytetarët që jetojnë afër kufirit dhe u kërkuan të rrinë në shtëpi.

Të gjitha shkollat në Rezekne do të jenë të mbyllura. Ushtria, policia dhe shërbimet e shpëtimit janë në vendet e rënies. Ndërkohë, forcat e armatosura letoneze njoftuan se „kërcënimi i mundshëm në hapësirën ajrore të Letonisë ka mbaruar". Përgjigje standarde - por në terren një depo nafte tashmë po digjet. Përgjigje „pas zjarrit".

Ky nuk është incidenti i parë. Në fund të marsit disa dronë ukrainas goditën Letoninë dhe vendet fqinje - Estoninë dhe Lituaninë. Njëri u përplas me oxhakun e një centrali. Një tjetër ra në një liqen të ngrirë dhe shpërtheu. Kjo tregon: hapësira ajrore në kufirin perëndimor të Rusisë është „aktive" - dhe nuk ka rëndësi nëse dronët janë rusë apo ukrainas, pasojat janë të njëjta.

Për NATO-n ky është moment testimi. Letonia, Estonia dhe Lituania janë anëtare. Neni 5 (mbrojtja kolektive) aktivizohet kur një anëtar sulmohet. Por a janë dy dronë mbi një depo nafte „sulm"? NATO deri tani është përmbajtur nga aktivizimi i Nenit 5 në raste të tilla - por çdo incident i tillë është test për të parë sa larg mund të shkojë Rusia pa pasoja.

Për Ballkanin kjo ka rëndësi sepse tashmë po flitet për „sulme hibride" në hapësirën tonë. Dronë që udhëtojnë qindra kilometra para se të rrëzohen - ky është realiteti i 2026-ës. Kur një makinë e tillë fluturuese mund të kalojë mbi disa shtete pa u rrëzuar, kjo thotë diçka për mbrojtjen ajrore evropiane. Nuk është e fortë. Dhe nuk është e koordinuar.

Pyetja: çfarë vjen më pas? Nëse Rusia vazhdon të testojë - me dronë, me bllokim sistemesh raketore, me sulme kibernetike - kur do të përgjigjet NATO? Dhe nëse NATO nuk përgjigjet, çfarë u thotë kjo rajoneve jashtë NATO-s, si i yni? Pyetjet nuk janë retorike. Përgjigjet do t'i dëgjojmë - kur diçka të bjerë në kufirin tonë.